مسائل مربوط به واجبات و مستحبات نماز
ادامه مسائل واجبات و ارکان نماز
ادامه مسائل مربوط به قرائت
مسئلۀ 1116: اگر نمازگزار بخواهد در رکعت سوم یا چهارم، حمد بخواند و اتّفاقاً تسبیحات بر زبانش جاری شود یا بخواهد تسبیحات بگوید، حمد بر زبانش جاری شود، لازم است آنرا رها کند و از اول با قصد حمد یا تسبیحات را بخواند، ولی اگر عادت دارد یکی از آنها را بخواند و همان چیز مطابق عادت بر زبانش جاری شود و قصدش هم مطابق همان باشد، میتواند آنرا ادامه دهد و نمازش صحیح است.
مسئلۀ 1117: کسیکه عادت دارد در رکعت سوم و چهارم تسبیحات بخواند، اگر بدون قصد مشغول خواندن حمد بشود، باید آنرا رها کند و دوباره حمد یا تسبیحات را با قصد بخواند، ولی اگر از عادت خود غافل باشد و حمد را به نیت و قصد انجام وظیفه بخواند، نمازش صحیح است و لازم نیست حمد را اعاده کند.
مسئلۀ 1118: مستحب است که نمازگزار در رکعت سوم و چهارم نماز، بعد از تسبیحات استغفار کند مثلاً بگوید: «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ رَبِّی وَ أَتُوبُ إِلَیهِ» یا بگوید: «أَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِی» اگر نمازگزار قبل از رکوع شک کند که حمد یا تسبیحات را خوانده است یا نه، ولو اینکه وارد استغفار شده یا استغفار را تمام کرده باشد واجب است حمد و سوره را بخواند.
مسئلۀ 1119: اگر نمازگزار در رکعت سوم و چهارم قبل از رکوع و قبل از مشغول شدن به استغفار شک کند که حمد و تسبیحات را خوانده است یا نه، باید حمد و سوره را بخواند و یا به گمان اینکه تسبیحات را خوانده مشغول استغفار گردد و شک کند، احتیاط واجب آنست که حمد یا تسبیحات را بخواند. اگر در حال خم شدن که هنوز به حد رکوع نرسیده است در اینکه تسبیحات را خوانده یا نه شک کند، احتیاط واجب آنست که برگردد و حمد یا تسبیحات را بخواند.
مسئلۀ 1120: اگر نمازگزار بعد از رسیدن به رکوع رکعت سوم یا چهارم شک کند که حمد یا تسبیحات را خوانده یا نه، نباید به شک خود اعتنا کند.
مسئلۀ 1121: اگر نمازگزار شک کند فلان کلمه یا آیه را صحیح گفته یا نه، مثلاً شک کند که آیۀ «أَلْحَمْدُ لِلَّه رَبِّ الْعَالَمِینَ» را درست گفته یا نه، دو صورت دارد:
1- وارد جزئی شده که بعد از آن آیه یا کلمه باید آورده شود و از ارکان نماز هم باشد. مثلاً بعد از ورود به رکوع شک کند که فلان آیه یا کلمه را صحیح گفته یا نه، اینجا نباید به شک خود اعتنا کند، ولی اگر وارد جزئی شده باشد که از ارکان نباشد مثلاً مشغول آیۀ سوم باشد و شک کند که آیۀ اول را درست خوانده است یا نه، در این حالت هم میتواند به شک خویش اعتنا نکند و هم میتواند احتیاطاً برگردد و آن آیه یا کلمه را درست بخواند و بعد به ترتیب آیات بعدی را بخواند و تا هنگامی که به حد وسواس نرسیده باشد ولو برای چندمین بار میتواند برگردد و دوباره بخواند و در صورتیکه به خاطر تکرار دچار وسواس شود، احتیاطاً نماز را دوباره بخواند.
2- اصلاً وارد جزء بعدی نشده است که در این حالت باید آن آیه یا کلمه را بهطور صحیح دوباره بگوید.
مستحبات قرائت نماز
مسئلۀ 1122: مستحب است نمازگزار کلمات حمد، تسبیحات و دیگر اذکار را شمرده بخواند و در حمد و سوره، آخر آیات را وقف کند- همچنانکه مشهور چنین گفتهاند و ترتیل نیز چنین تفسیر شده است- و به معنای آیات توجّه کند و پس ازخواندن حمد کمی صبر کند و بعد سوره را آغاز کند و پس از خواندن سوره لحظهای صبر کند و بعد تکبیر پیش از رکوع را بگوید و به رکوع برود یا قنوت را بخواند.
مسئلۀ 1123: مستحب است نمازگزار در رکعت اول قبل از خواندن حمد بگوید:
«أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّیطَانِ الرَّجِیمِ» و در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر، امام جماعت، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ» را بلند بگوید، ولی در نماز فرادا بلند گفتن آن خالی از اشکال نیست و اگر نماز را به جماعت میخواند، بعد از تمام شدن سورۀ حمدِ امام و اگر فرادا میخواند بعد از اتمام سورۀ حمد خودش بگوید: «أَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ».
مسئلۀ 1124: مستحب است نمازگزار بعد از قرائت سورۀ توحید یک یا دو یا سه بار این جمله را بگوید: «کذَلِک اللَّهُ رَبُّنَا» یا «کذَلِک اللَّهُ رَبِّی» و این ذکر مربوط به توحید است و ربطی به قنوت ندارد و بعد از سورههای دیگر گفته نشود.
مسئلۀ 1125: مستحب است در تمام نمازها در رکعت اول سورۀ قدر و در رکعت دوم سورۀ توحید را بخوانند.
مسئلۀ 1126: مکروه است انسان در تمام نمازهای شبانهروز خود یک بار هم سورۀ توحید را نخواند.
مسئلۀ 1127: مکروه است سورهای که در رکعت اول خوانده است در رکعت دوم هم بخواند، غیر از سورۀ توحید که در هر رکعت که خوانده شود کراهت ندارد.
مسئلۀ 1128: مکروه است انسان با یک نفس سورۀ توحید یا هم حمد و هم توحید را بخواند.
مسئلۀ 1129: اگر نمازگزار در اثنای قرائت اسم شریف حضرت محمّد(ص)را بشنود جایز و بلکه بهتر است صلوات بفرستد و با پیدرپی بودن نماز منافات ندارد و نیز اگر کسی در وسط نماز به نمازگزار سلام کند واجب است نمازگزار جواب او را بدهد و با موالات که یکی از شرایط صحت نماز است منافات ندارد و جزئیات و چگونگی سلام و جواب آن در محل خودش خواهد آمد، انشاءاللّه.