احکام مربوط به نماز جماعت

 

ادامه احکام مربوط به وظایف ماموم در نماز جماعت

 

 

 

مسئلۀ 1565:اگر مأموم در ابتدای رکعت سوم یا چهارم امام اقتدا کند واجب است که حمد و سوره را بخواند و در صورتی که برای خواندن سوره وقت ندارد، حمد را بخواند و در رکوع یا سجده خود را به امام جماعت برساند، گرچه احتیاط مستحب آنست که اگر در سجده به امام رسید احتیاطاً نماز را اعاده کند.

مسئلۀ 1566:کسی که می‏داند اگر سوره یا قنوت را بخواند در رکوع به امام نمی‏رسد باید آن‎را نخواند و اگر بخواند لازم است نیت فرادا کند.

مسئلۀ 1567:کسی که اطمینان دارد اگر سوره را شروع یا تمام کند به رکوع امام جماعت می‏رسد، احتیاط واجب آنست که سوره را شروع کند یا اگر شروع کرده تمام کند مگر آنکه زیاد طول بکشد، در این صورت یا شروع نکند و اگر شروع کرده، ادامه ندهد و اگر ادامه بدهد و زیاد طول بکشد نیت فرادا کند.

مسئلۀ 1568:کسی که یقین دارد اگر سوره را بخواند به رکوع امام جماعت می‏رسد، واجب است بخواند و اگر خواند و در رکوع به امام نرسید نمازش به صورت جماعت صحیح است.

مسئلۀ 1569:اگر امام ایستاده باشد و مأموم نداند در کدام رکعت است می‏تواند اقتدا کند، ولی باید حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر بعد بفهمد امام در رکعت اول یا دوم بوده نمازش صحیح است اگرچه حمد را به قصد مطلق جزئیت، به عنوان جزئی از کل نماز، می‏تواند بخواند.

مسئلۀ 1570:اگر نمازگزار به خیال اینکه امام در رکعت اول یا دوم نماز است، حمد و سوره را نخواند و پس از رکوع بفهمد که امام جماعت در رکعت سوم یا چهارم بوده، نمازش صحیح است و احتیاطاً برای نقصان قرائت دو سجدۀ سهو بجا می‏آورد، ولی اگر قبل از رکوع بفهمد واجب است حمد و سوره را بخواند و اگر وقت نداشته باشد، تنها حمد را بخواند و در رکوع یا سجده به امام جماعت برسد و بهتر است در صورتی که در سجده به امام رسید نماز را اعاده کند.

مسئلۀ 1571:اگر نمازگزار به گمان اینکه امام جماعت در رکعت سوم یا چهارم است حمد و سوره یا مقداری از آن‎را بخواند و قبل از رکوع یا بعد از آن بفهمد که در رکعت اول یا دوم بوده است، نمازش صحیح است و اگر در بین حمد و سوره بفهمد لازم نیست آنها را تمام کند.

مسئلۀ 1572:اگر نماز امام جماعت تمام شود و مأموم مشغول تشهّد اول باشد و یا نماز امام جماعت تمام شود و مأموم به سبب کندی یا غیر آن مشغول سلام اول بشود لازم نیست فرادا کند.

مسئلۀ 1573:اگر نمازگزار وارد شود و ببیند امام مشغول خواندن تشهّد آخر نماز است و بخواهد به ثواب نماز جماعت برسد، بعد از نیت و گفتن تکبیرة‎الاحرام به حال نیم‎خیز بنشیند و به نیت ذکر مطلق و بدون قصد وجوب یا استحباب، تشهّد را همراه امام بگوید و صبر کند تا امام جماعت سلام نماز را بدهد و پس از آن برخیزد و بدون آنکه دوباره نیت کند و تکبیرة‎الاحرام بگوید، حمد و سوره را بخواند و آن‎را رکعت اول نماز خودش به حساب بیاورد.

مسئلۀ 1574:کسی که با تأخیر به ‏اندازۀ یک رکعت به امام جماعت اقتدا کرده و به همان اندازه عقب مانده است، وقتی امام تشهّد رکعت آخر نماز را می‏خواند، هم می‏تواند برخیزد و نماز خودش را تمام کند و هم می‏تواند به صورت نیم‎خیز بنشیند و صبر کند که امام سلام نماز را بگوید و بعد برخیزد و نمازش را تمام کند.

 

نیت فرادا در جماعت

 

مسئلۀ 1575:اقوی‏ آنست که انسان در همۀ حالات نماز می‏تواند نیت فرادا کند ولو اینکه از اول همین قصد را داشته باشد، اگرچه احتیاط آنست که بدون عذر جماعت را به فرادا برنگرداند.

مسئلۀ 1576:اگر نمازگزار با عذر یا بدون عذر نیت فرادا کند در صورتی که بعد از اتمام حمد و سوره امام جماعت نیت فرادا کند، لازم نیست حمد و سوره را بخواند، ولی‏اگر قبل از اتمام حمد و سوره یا قبل از شروع خواندن حمد و سورۀ امام جماعت نیت فرادا کند، واجب است مقداری را که امام نخوانده است، خودش بخواند.

مسئلۀ 1577:اگر نمازگزار در بین نماز جماعت نیت فرادا کند، احتیاط واجب آنست که دوباره نیت جماعت نکند، ولی اگر در حال نماز مردّد شود که نیت فرادا کند یا نه و بعد از تردید خارج شود و تصمیم بگیرد نماز را با جماعت بخواند، نمازش با جماعت صحیح است.

مسئلۀ 1578:نمازگزاری که در حال نماز جماعت به سر می‌برد، اگر شک کند که نیت فرادا کرده یا نه، بنا را بر این بگذارد که نیت فرادا نکرده است.

مسئلۀ 1579:اگر بعد از شروع نماز جماعت، بین امام و مأموم یا بین مأموم و مأمومهای دیگر که به واسطۀ او به امام جماعت متّصل می‏شوند، پرده یا چیز دیگری فاصله ایجاد کند یا بیشتر از یک گام معمولی فاصله به ‌وجود بیاورد، احتیاط واجب آنست که قصد فرادا کند و نمازش صحیح است.

مسئلۀ 1580:اگر نماز کسانی که در صف جلو ایستاده‏اند تمام باشد یا تمام آنها قصد فرادا کنند، در صورتی که فاصلۀ نمازگزاران صف بعدی با امام جماعت به اندازۀ یک گام معمولی نباشد، نماز آنها به جماعت صحیح است و اگر فاصلۀ آنها بیشتر از آن ‏اندازه باشد، نمازگزاران صف بعدی بنا بر احتیاط واجب نیت فرادا کنند.

مسئلۀ 1581:اگر نماز امام تمام باشد و مأموم مشغول تشهّد اول باشد یا مأموم که نمازش شکسته است مشغول سلام باشد، لازم است نیت فرادا کند.

مسئلۀ 1582:در صورتی که فرادا نماز خواندن کسی موجب خدشه‎دار شدن جماعت، سبک شمردن آن یا باعث هتک حرمت امام جماعت گردد، صحّت نماز او خالی از اشکال نیست و بنا بر احتیاط باید از این کار خودداری کند.

 

شرایط امام جماعت‏

 

مسئلۀ 1583:امام جماعت باید عاقل، عادل، دوازده امامی، حلال‎زاده و بنا بر احتیاط واجب بالغ باشد و در خواندن حمد و سوره و دیگر ذکرهای نماز و نیز در انجام افعال نماز غلط و ایرادی نداشته باشد و مأمومین اگر مرد یا مرد و زن با هم هستند، امام باید مرد باشد.

مسئلۀ 1584:امامت زن برای زن مانعی ندارد، ولی در غیر نماز میت کراهت دارد.

مسئلۀ 1585:امامت بچۀ ممیز یعنی بچّه‏ای که خوب و بد را می‏فهمد برای بچّه‏های ممیز دیگر به امید ثواب یا برای تمرین اشکال ندارد، ولی آثار جماعت بر آن مترتّب نیست.

مسئلۀ 1586:عدالت امام جماعت از دو راه ثابت می‏شود:

الف: شهادت دو مرد عادل، به شرط آنکه دو یا حتی یک مرد عادل دیگر که گفتۀ او موجب وثوق است خلاف آن شهادت ندهند.

ب: اطمینان انسان به عدالت او، خواه از راه معاشرت با او حاصل شود یا از شهادت یک مرد عادل یا اقتدا کردن دو مرد عادل یا عده‏ای از مردم مؤمن به او، یا از طریق تأیید عدالت او توسّط جماعتی از مردم به دست آید.

مسئلۀ 1587:اگر شک کند امام جماعتی را که عادل می‏دانسته از عدالت بیرون رفته است یا نه، می‏تواند به او اقتدا کند.

مسئلۀ 1588:اگر مأموم بعد از نماز بفهمد امام عادل نبوده یا به سببی نمازش باطل بوده است، مثلاً بدون وضو بوده، نمازش صحیح است.

مسئلۀ 1589:اگر مأموم قبل از نماز بفهمد که نماز امام جماعت باطل است ولو اینکه امام خود توجه ندارد، نمی‏تواند به او اقتدا کند.

مسئلۀ 1590:اگر مأموم در صحت قرائت امام شک کند، در صورتی که شک او به گونه‏ای باشد که راه برای حمل بر صحّت کردن قرائت امام وجود داشته باشد، پس از حمل بر صحّت کردن می‏تواند به او اقتدا کند.

مسئلۀ 1591:اگر امام جماعت بعد از نماز یا در بین آن متوجّه شود که نمازش باطل است لازم نیست به مأمومین اطّلاع دهد و نماز آنان صحیح است، ولی اگر در بین نماز متوجّه شود، ادامۀ صورت نماز توسّط امام محل اشکال است.

مسئلۀ 1592:کسی که ایستاده نماز می‏خواند بنا بر احتیاط نمی‏تواند به کسی که نشسته یا خوابیده نماز می‏خواند اقتدا کند و کسی هم که نشسته نماز می‏خواند بنا بر احتیاط نمی‏تواند به کسی که خوابیده نماز می‏خواند اقتدا کند، ولی کسی که نشسته نماز می‏خواند می‏تواند به فرد دیگری که او هم نشسته نماز می‏خواند، اقتدا کند.

مسئلۀ 1593:اگر امام جماعت به واسطۀ عذری با تیمّم یا وضوی جبیره‏ای نماز بخواند، می‏توان به او اقتدا کرد، حتی اگر به واسطۀ عذری با لباس نجس نماز بخواند، یا نتواند از بیرون آمدن ادرار یا مدفوع جلوگیری کند مطابق اطلاقات می‏توان به او اقتدا کرد، نیز زنی که مستحاضه نیست می‏تواند به زن مستحاضه اقتدا کند اگرچه احتیاط مستحب در موارد چهارگانۀ اخیر اقتدا نکردن است.

مسئلۀ 1594:بنا بر احتیاط کسانی که حدّ شرعی خورده‏اند و کسانی که بیماری خوره یا پیسی نمایان دارند نباید امام جماعت شوند.

 

 

صفحه بعدی                           صفحه قبلی