مستحبات نماز جماعت
مسئلۀ 1595:در صورتی که مأموم یک مرد باشد مستحب است در طرف راست امام جماعت بایستد و اگر یک زن باشد مستحب است در طرف راست امام به گونهای بایستد که جای سجدهاش مساوی زانو یا قدم امام باشد یا پشت سر امام بایستد و چنانچه مأمومین یک مرد و یک زن یا یک مرد و چند زن باشند، مرد در طرف راست امام و بقیه پشت سر امام بایستند و اگر چند مرد یا چند زن باشند پشت سر امام بایستند و اگر چند مرد و زن باشند، مردها پشت سر امام و زنها پشت سر مردها بایستند.
مسئلۀ 1596:اگر امام جماعت و مأموم هر دو زن باشند، احتیاط آنست که امام جلوتر نایستد بلکه همه در یک ردیف بایستند و امام در وسط قرار گیرد.
مسئلۀ 1597:مستحب است امام جماعت در وسط صف بایستد و در صف اول هم اهل علم، فضل، کمال و تقوا قرار بگیرند.
مسئلۀ 1598:مستحب است صفهای نماز جماعت منظّم بوده و بین کسانی که در یک صف ایستادهاند فاصله نباشد و شانۀ آنان در ردیف یکدیگر باشد.
مسئلۀ 1599:مستحب است بعد از گفتن «قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةٍ» مأمومین برخیزند.
مسئلۀ 1600:مستحب است امام جماعت حال مأموم یا مأمومین ضعیفتر را رعایت کند و عجله نکند تا افراد ضعیف به او برسند و نیز قنوت و رکوع و سجود را طول ندهد مگر آنکه بداند همۀ نمازگزاران به این کار راضی هستند.
مسئلۀ 1601:مستحب است امام جماعت در حمد و سوره و ذکرهایی که بلند میخواند، صدای خود را به قدری بلند کند که مأمومین بشنوند، ولی باید بیش از اندازۀ متعارف صدا را بلند نکند و در تشهّد و سلام این استحباب مؤکد است.
مسئلۀ 1602:مستحب است موقعی که امام جماعت از قرائت حمد فارغ شد، مأموم بگوید: «أَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِینَ».
مسئلۀ 1603:اگر امام جماعت هنگام رکوع متوجّه شود فردی تازه رسیده و میخواهد اقتدا کند، مستحب است رکوع را دو برابر همیشه طول بدهد و بعد برخیزد، هرچند فرد دیگری هم برای اقتدا وارد شده باشد.
مسئلۀ 1604:مستحب مؤکد است امام جماعت پس از آنکه سلام نماز را گفت، فوراً از جایش بلند نشود بلکه بنشیند تا نماز همۀ کسانی که به او اقتدا کرده بودند تمام شود.
مکروهات نماز جماعت
مسئلۀ 1605:اگر در صفهای نماز جای خالی باشد مکروه است نمازگزار تنها بایستد.
مسئلۀ 1606:مکروه است مأموم ذکرهای نماز را طوری بگوید که امام بشنود.
مسئلۀ 1607:مسافری که نماز ظهر و عصر و عشا را دو رکعتی میخواند مکروه است در این نمازها- با وجود مسافر- به کسی که مسافر نیست اقتدا کند و همچنین کسی که مسافر نیست، مکروه است در این نمازها- با وجود غیر مسافر- به مسافر اقتدا کند، پس بهتر است مسافر به مسافر و حاضر به حاضر اقتدا کند.
مسئلۀ 1608:مکروه است بعد از آنکه مؤذّن و به اصطلاح مردم مکبِّر، «قَدْ قَامَتِ الصَّلاَۀ» را گفت، حرفی زده شود و البتّه این کراهت منحصر به نماز جماعت نیست بلکه شامل غیر جماعت نیز میشود، ولی در نماز جماعت از کراهت شدیدتری برخوردار است.
مسئلۀ 1609:بعد از اینکه مکبِّر «قَدْ قَامَتِ الصَّلاَةِ» را گفت مکروه است کسی نماز مستحبی بخواند مگر آنکه امام جماعت معین وجود نداشته باشد و نمازگزاران بعد از گفتن «قَدْ قَامَتِ الصَّلاَۀ» به کسی بگویند: به جلو برو، تا به تو اقتدا کنیم، گفتن این کلام اقامه را باطل نمیکند و مکروه نیست.