مبطلات روزه
مسئلۀ 1720:چند چیز است که روزه را باطل میکند و به آنها مبطلات روزه میگویند:
1- خوردن، 2- آشامیدن، 3- جماع، 4- استمناء، 5- دروغ بستن به خدا یا پیامبر(ص) یا امامان معصومو بنا بر احتیاط واجب دروغ بستن بر حضرت زهرا(س) و سایر پیامبران و جانشینان ایشان، 6- بنا بر احتیاط واجب رساندن غبار غلیظ به حلق، 7- فرو بردن تمام سر در آب 8- باقی ماندن بر جنابت، حیض و نفاس تا اذان صبح، 9- تنقیه کردن با چیزهای مایع و روان، 10- عمداً قی کردن؛ و احکام این موارد در مسائل آینده بیان میشود.
1 و 2- خوردن و آشامیدن
مسئلۀ 1721:اگر انسان روزهدار عمداً چیزی بخورد یا بیاشامد، چه خوردن یا آشامیدن آن، معمول باشد مانند نان و آب یا معمول نباشد مانند خاک و شیرة درخت و امثال آن، کم باشد یا زیاد، روزهاش باطل میشود، حتّی اگر مسواکی را که رطوبت دارد از دهان بیرون آورد و دوباره به دهان ببرد و رطوبت آنرا فرو دهد روزۀ او باطل میشود، مگر آنکه رطوبت به قدری کم باشد که آب دهان بر آن غالب شود.
مسئلۀ 1722:اگر روزهدار سهواً چیزی بخورد یا بیاشامد، چه روزۀ او واجب باشد یا مستحب، روزهاش باطل نمیشود.
مسئلۀ 1723:اگر انسان موقعی که در حال خوردن سحری است متوجّه شود صبح شده، واجب است از فرو بردن غذا خودداری کند و چنانچه عمداً غذا را فرو برد، روزهاش باطل میشود و در روزۀ ماه رمضان بنا به دستوری که بعداً گفته خواهد شد کفّاره نیز بر او واجب میشود.
مسئلۀ 1724:اگر شک کند که صبح شده یا نه، میتواند کاری که روزه را باطل میکند انجام دهد، ولی بنا بر احتیاط قبل از تحقیق چنین کاری انجام ندهد.
مسئلۀ 1725:احتیاط واجب آنست که شخص روزهدار از زدن آمپولهای تقویتی و دارویی و انواع سرمها اجتناب کند، ولی آمپولهایی که برای بیحس کردن عضو یا تسکین درد تزریق میشود، اشکال ندارد، بنابراین اگر روزهدار مریضی باشد که روزه برای او ضرر ندارد، ولی به آمپول دارویی نیاز دارد و ناچار است در روز آمپول بزند، پس از زدن آمپول، روزۀ آن روز را بگیرد و بنا بر احتیاط واجب قضای آنرا هم بجای آورد.
مسئلۀ 1726:اگر روزهدار چیزی را که در بین دندان مانده است عمداً فرو برد، روزهاش باطل میشود.
مسئلۀ 1727:شستن و خلال کردن دهان و دندان قبل از اذان صبح لازم نیست هر چند احتمال دهد غذای لای دندان در روز فرو میرود، ولی اگر بداند غذایی که لای دندان مانده در روز فرو میرود و خلال نکند، بنا بر احتیاط روزۀ او باطل میشود , در صورت فرو رفتن غذا، کفّاره هم لازم است و اگر فرو نرود احتیاط واجب آنست آن روز را امساک کند و قضای آنرا هم بجای آورد.
مسئلۀ 1728:فرو بردن اخلاط سر و سینه تا وقتی که به فضای دهان نرسیده اشکال ندارد، ولی اگر به فضای دهان رسیده باشد بنا بر احتیاط واجب آنرا فرو نبرد.
مسئلۀ 1729: فرو بردن آب دهان هرچند به خاطر تصوّر ترشی و مانند آن در دهان جمع شده باشد، اشکال ندارد و روزه را باطل نمیکند.
مسئلۀ 1730:اگر روزهدار به اندازهای تشنه شود که بترسد از تشنگی هلاک شود یا ضرر و زیان غیر قابل تحمّلی به او متوجّه میشود، واجب است به مقداری که از هلاکت و مردن یا از ضرر و زیان رهایی یابد، آب بنوشد، گرچه روزهاش باطل میشود و اگر ماه رمضان باشد باید در بقیۀ روز از کاری که روزه را باطل میکند خودداریکند و بنا بر احتیاط واجب قضای آنرا هم بگیرد.
مسئلۀ 1731:انسان نمیتواند به خاطر ضعف و ناتوانی جسمی روزۀ خود را بخورد، ولی اگر ضعف او به قدری زیاد است که بهطور عادّی قابل تحمّل نیست، خوردن روزه اشکال ندارد، ولی بعد از آنکه حالش بهتر شد، قضای آنرا باید بگیرد.
مسئلۀ 1732:اگر روزه برای انسان ضرر داشته باشد نباید روزه بگیرد و اگر با وجود ضرر روزه گرفت، روزهاش باطل است و باید قضای آنرا بگیرد، همچنین است اگر احتمال دهد روزه برایش ضرر دارد و احتمال او در نظر مردم عقلایی و بجا باشد.
مسئلۀ 1733:جویدن غذا برای بچه یا پرنده و چشیدن غذا و مانند اینها که به سبب آن معمولاً غذا به حلق نمیرسد، اگرچه اتفاقاً به حلق برسد، روزه را باطل نمیکند، ولی اگر انسان از ابتدا بداند که به حلق میرسد، چنانچه فرو رود روزهاش باطل میشود و باید قضای آنرا بگیرد و کفّاره هم بر او واجب میشود، بلکه در این صورت اگر فرو نرود نیز آن روز را روزه بگیرد و بنا بر احتیاط قضای آنرا هم بجای آورد.
3- جماع
مسئلۀ 1734:جماع و نزدیکی کردن روزه را باطل میکند، گرچه فقط به اندازة ختنهگاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید. فرقی نمیکند که با زن باشد یا- خدای ناکرده- با مرد یا با حیوانی باشد و این عمل موجب باطل شدن روزۀ فاعل و مفعول میشود، در صورتی که هر دو روزهدار باشند.
مسئلۀ 1735:در صورتی که انسان روزهدار تصمیم بگیرد که جماع کند و توجه داشته باشد که روزهاش باطل میشود، هر چند جماع انجام نگیرد یا به اندازة ختنهگاه داخل نشود و منی بیرون نیاید، صحت روزۀ او محل اشکال است، پس روزۀ آن روز را تمام کند و قضای آنرا نیز بجای آورد.
مسئلۀ 1736:اگر روزهدار فراموش کند که روزه است و جماع کند یا او را به جماع و نزدیکی کردن مجبور کنند بهطوری که عمل جماع بدون اراده و اختیار او واقع شود، روزۀ او باطل نمیشود، ولی چنانچه در بین جماع یادش بیاید یا دیگر مجبور نباشد، باید فوراً از حال جماع خارج شود، وگرنه روزهاش باطل میشود.
مسئلۀ 1737:در مواردی که روزهدار شک کند که آلت تناسلی داخل شده است یا نه، یا اینکه به اندازة ختنهگاه داخل شده یا نه، روزهاش باطل نمیشود.
4- استمناء
مسئلۀ 1738:استمناء آنست که انسان با خود کاری کند که منی از او خارج شود و این کار حرام است و روزه را باطل میکند، ولی اگر بدون آنکه کاری انجام دهد یا فکری کند بیاختیار از او منی بیرون آید روزهاش باطل نمیشود.
مسئلۀ 1739:اگر کاری کند که به سبب آن منی از او خارج میشود ولو اینکه منی هم بیرون نیاید روزهاش باطل میشود و باید تا غروب شرعی امساک کند و بعداً نیز قضای آن روز را بجای آورد.
مسئلۀ 1740:اگر کاری کند که بیاختیار منی از او بیرون آید چند حالت ممکن دارد:
1-عادت داشته است که هرگاه از این کارها انجام میداده منی از او خارج میشده است و اتفاقاً خارج هم شده، هم روزه باطل است و هم کفّاره واجب است.
2-بعضی از این کارها را بدون قصد خارج شدن منی انجام داده است و عادتی هم نداشته که بعد از این نوع کارها منی از او خارج شود و بهطور اتّفاقی منی از وی بیرون بیاید در این صورت اگر عادت بر عدم انزال منی داشته و کارها هم از قبیل بوسه و بازی و لمس زن خویش نبوده است، ظاهر آنست که روزهاش باطل نیست.
3- در صورتی که این کارها را بدون قصد انزال منی انجام داده و عادت بر عدم انزال منی هم نداشته است و کارها از قبیل بوسه و بازی و لمس زن خود بوده که معمولاً تحریک کننده است و اتفاقاً منی هم خارج شده، بنا بر احتیاط واجب روزهاش باطل است و باید آن روز را امساک کند و قضای آنرا نیز بجای آورد.
4- در صورتی که کارهای انجام شده از قبیل لمس و بوسه و بازی نبوده بلکه در حدّ نگاه یا صحبت بوده است و با قصد بیرون آمدن منی نیز این کارها را انجام نداده و عادت او هم بر انزال منی بعد از این کارها نبوده است و در عین حال بدون اختیار منی خارج شده است، ظاهر آنست که روزهاش باطل نیست، اگرچه احتیاط آنست که آن روز را امساک کند و قضای آنرا هم بجای آورد.
مسئلۀ 1741:اگر روزهدار در حال بیرون آمدن منی از خواب بیدار شود، واجب نیست از بیرون آمدن آن جلوگیری کند.
مسئلۀ 1742:اگر روزهدار بداند که اگر در روز بخوابد، در حالت خواب از او منی خارج میشود، میتواند بخوابد و در صورتی که بخوابد و محتلم هم شود روزهاش صحیح است، گر چه احتیاط مستحب آنست که اگر مشقّت نداشته باشد نخوابد و اگر خوابید و محتلم شد قضای آن روز را بگیرد.
مسئلۀ 1743:روزهداری که محتلم شده، میتواند ادرار و استبراء کند و اگر بداند یا احتمال دهد منی در مجرا مانده است و در صورتی که پیش از غسل ادرار و استبراء نکند و بعد از غسل منی از او بیرون آید، دوباره جنب میشود، پس بنا بر احتیاط واجب باید پیش از غسل ادرار و استبراء کند، ولی اگر غسل کرده باشد و بداند به سبب ادرار و استبراء باقی ماندة منی بیرون میآید و دوباره جنب میشود، نمیتواند استبراء کند، مگر آنکه بول نکردن او موجب عُسر و حرج شود.
