احکام روزۀ مسافر

 

مسئلۀ 1856:مسافری که واجب است نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی بخواند، نباید روزه بگیرد، ولی مسافری که نمازش تمام است، مانند کسی که شغلش مسافرت است، باید روزۀ خود را هم بگیرد.

مسئلۀ 1857:مسافرت در ماه رمضان اشکال ندارد، هرچند برای فرار از روزه باشد، ولی مسافرت پیش از بیست و چهارم رمضان مکروه است، مگر اینکه برای حج، عمره یا کار ضروری دیگری انجام گرفته باشد.

مسئلۀ 1858:اگر کسی نذر کند روز معینی سفر نرود و روزه بگیرد نمی‏تواند آن روز مسافرت کند و باید آن روز را روزه بگیرد و اگر در سفر باشد باید قصد کند ده روز در آنجا بماند و آن روز را روزه بگیرد، ولی اگر نذر کرده باشد روز معینی را روزه بگیرد، بنا بر اقوی‏ می‏تواند در آن روز مسافرت کند و در سفر روزه نگیرد و بنا بر احتیاط واجب قضای آن‎را بجای آورد، ولی اگر کسی روزۀ قضا داشته باشد و وقت آن بر اثر مضیق شدن، معین شده باشد، اقوی‏ آنست که می‏تواند مسافرت کند، ولی در همۀ صور مذکور بهتر است مسافرت نکند و روزه‏اش را بگیرد.

مسئلۀ 1859:اگر نذر کند روزه بگیرد و روز آن‎را معین نکند، نمی‏تواند آن‎را در سفر بجای آورد، ولی چنانچه نذر کند که روز معینی را در سفر روزه بگیرد، باید آن‎را در سفر بجای آورد، همچنین اگر نذر کند که روز معینی را- مسافر باشد یا نباشد- روزه بگیرد باید آن روز را اگرچه مسافر باشد روزه بگیرد.

مسئلۀ 1860:گرفتن روزۀ مستحبی در سفر جایز نیست، ولی مسافر می‏تواند برای برآورده شدن حاجت سه روز در مدینة منوره، روزۀ مستحبی بگیرد، به شرط آنکه روزۀ قضا نداشته باشد و احوط آنست که روزهای چهارشنبه، پنج‎شنبه و جمعه باشد.

مسئلۀ 1861:کسی که نمی‏داند روزۀ مسافر باطل است، اگر در سفر روزه بگیرد و بین روز به مسئله آگاه شود روزه‏اش باطل می‏شود، اگر تا غروب نفهمد، روزه‏اش صحیح است، ولی اگر مسئله را می‏دانسته و فراموش کرده است یا متوجّه نیست که مسافر است، روزه‏اش باطل است.

مسئلۀ 1862:کسی که روزه است و قصد مسافرت دارد یکی از چند حالت زیر برایش متصوّر است:

1- اگر بعد از اذان ظهر مسافرت کند روزه‏اش صحیح است و باید آن‎را تمام کند.

2- اگر قبل از ظهر از وطن خارج شود و فقط کمتر از هشت فرسخ داشته باشد یا بخواهد کمتر از چهار فرسخ برود و برگردد، روزه‏اش صحیح است و باید آن‎را به پایان ببرد.

3- اگر قبل از ظهر از وطن خارج شود و قصد حداقل هشت فرسخ رفت یا چهار فرسخ رفت و برگشت را داشته باشد، بعد از رسیدن به حدّ ترخّص روزۀ او صحیح نیست و قضای آن واجب می‏شود، هر چند از شب قبل قصد مسافرت نداشته باشد و چنانچه مسافر قبل از رسیدن به حدّ ترخّص روزۀ خود را باطل کند، کفاره نیز بر او واجب می‏شود.

مسئلۀ 1863:اگر مسافر قبل از ظهر به وطن خود یا به جایی که می‏خواهد ده روز در آنجا اقامت کند برسد، چنانچه کاری که روزه را باطل می‏کند انجام نداده باشد باید آن روز را روزه بگیرد و اگر انجام داده است، روزۀ آن روز بر او واجب نیست، بلکه صحیح هم نیست.

مسئلۀ 1864:اگر مسافر بعدازظهر به وطن خود یا به جایی که می‏خواهد ده روز در آنجا بماند برسد، گرچه کاری که روزه را باطل می‏کند انجام نداده باشد، روزۀ آن روز صحیح نیست.

مسئلۀ 1865:کسی که مسافر است و ده روز در جایی قصد اقامت کند، اگر روزه بگیرد و بعد از ظهر همان روز از قصد اقامت منصرف شود، دو صورت دارد:

1- چنانچه یک نماز چهار رکعتی ادا خوانده باشد، روزه‏اش صحیح است و تا وقتی آنجاست باید نمازهایش را تمام بخواند و روزه‏هایش را نیز بگیرد.

2- چنانچه یک نماز چهار رکعتی ادا نخوانده باشد، روزۀ آن روزش صحیح است، ولی نمازهایش را باید شکسته بخواند و در روزهای بعد هم نمی‏تواند روزه بگیرد.

مسئلۀ 1866:مسافر و کسی که از روزه گرفتن معذور است، مکروه است در روز ماه رمضان جماع کند یا در خوردن و آشامیدن خود را کاملاً سیر کند.

 

کسانی که روزه بر آنها واجب نیست

مسئلۀ 1867:کسانی که روزه بر آنها واجب نیست عبارتند از:

1- کسی که به علّت پیری توانایی روزه گرفتن ندارد یا روزه گرفتن برای او مشقّت دارد، ولی در صورت دوّم و نیز بنا بر احتیاط واجب در صورت تعذّر و عدم توانایی، برای هر روز، ده سیر طعام به عنوان کفّاره به فقیر بدهد و بهتر است که دو مُد طعام یعنی بیست سیر طعام به فقیر بدهد و اینگونه افراد اگر بعد از ماه رمضان بدون مشقّت بتوانند روزه‏هایی که افطار کرده‏اند را بگیرند، بهتر است قضا کنند.

2- کسی که دچار مرضی است که زیاد تشنه می‏شود یا توان تحمّل تشنگی را ندارد یا برای او مشقّت دارد و در صورت مشقّت و بنا بر احتیاط واجب در صورت نداشتن قدرت، باید برای هر روز یک مُد طعام که ده سیر طعام است، به فقیر بدهد و احتیاط مستحب آنست که دو مُد یعنی بیست سیر طعام به فقیر بدهد و احتیاط مؤکد آنست، در صورتی که بعد از ماه رمضان بتواند بدون مشقّت روزه بگیرد، قضای روزه‏هایی را که افطار کرده بجای آورد و نیز احتیاط لازم و واجب آنست که بیشتر از مقدار ضرورت آب ننوشد؛ در صورتی که افراد پیر و کسانی که مرض عطش دارند توان دادن ده سیر طعام به فقیر را ندارند، چیزی بر آنان لازم نیست.

3- زنی که وضع حمل او نزدیک است و روزه برای بچه یا خود او زیان دارد، در صورت اول و نیز بنا بر احتیاط واجب در صورت دوم باید برای هر روز یک مُد طعام به فقیر بدهد و در هر دو صورت باید روزه‏هایی را که نگرفته قضا کند.

4- زنی که بچه شیر می‏دهد و شیر او کم است- چه مادر بچه باشد یا دایة او، چه با اجرت شیر دهد یا بی‎اجرت- و روزه برای بچه‏ای که شیر می‏خورد یا برای خود او ضرر دارد، در صورت اول و بنا بر احتیاط واجب در صورت دوم باید برای هر روز یک مُد طعام به فقیر بدهد و در هر دو صورت باید روزه‏هایی را که نگرفته قضا کند و اگر کسی ‏پیدا شود که بدون اجرت یا با گرفتن اجرت از پدر یا مادر بچّه یا فرد دیگر، بچه را شیر دهد، بنا بر احتیاط واجب بچّه را به او دهد و خود روزه بگیرد.

مسئلۀ 1868:به خاطر ضعف و مانند آن نمی‏توان روزه را افطار کرد، ولی اگر گرفتن روزه آن‎قدر سخت باشد که به حدّ عُسر و حرج برسد، جایز است روزه نگیرد و بعد از رمضان قضای آن‎را بجای آورد و بنا بر احتیاط لازم باید به مقدار ضرورت آب بیاشامد و غذا بخورد.

مسئلۀ 1869:دختری که به سن بلوغ شرعی رسیده است، ولی از جهات جسمی آن‎قدر ضعیف است که روزه گرفتن برای او عادتاً مقدور نیست یا عُسر و حرج دارد و یا باعث ضرر و زیان او می‏شود، فعلاً تکلیف از او ساقط است و هنگامی که قدرت پیدا کرد قضای روزه را باید بگیرد.