انواع معاملات‏

انواع معاملات به شرح زیر است:

الف – معامله نقدی‏

مسئلۀ 2391:معامله نقدی معامله‏ای است که در تحویل کالا و عوض آن، مدّت شرط نشده باشد، بلکه بنا بر این است که جنس و عوض آن بعد از معامله به یکدیگر تحویل داده شوند.

مسئلۀ 2392:اگر معامله نقدی انجام گیرد، خریدار و فروشنده بعد از معامله می‏توانند جنس و عوض آن‎را مطالبه کنند و تحویل بگیرند.

مسئلۀ 2393:تحویل و تحوّل از مفاهیم عُرفی است و برای هر چیزی متناسب با آنست، مثلاً تحویل دادن زمین و خانه به این است که آن‎را در اختیار خریدار قرار دهند تا بتواند در آن تصرّف مورد نظرش را انجام بدهد، ولی تحویل فرش، لباس، پول و مانند آن این گونه است که طوری در اختیار قرار گیرد که گیرنده بتواند آن‎را به هر جا خواست ببرد و مالک قبلی مانع نشود.

 

ب- معامله نسیه

مسئلۀ 2394:معامله نسیه آنست که فروشنده جنس را به خریدار تحویل می‏دهد، ولی مشتری عوض آن‎را بعداً بپردازد.

مسئلۀ 2395:در معاملات نسیه باید زمان کاملاً مشخص شود، بنابراین اگر کالایی را بفروشند که وجه آن‎را وقت برداشت محصول دریافت کنند، برای اینکه زمان کاملاً معین نشده، معامله باطل است و یا در معامله مردّد باشند، مثلاً فروشنده به خریدار بگوید این جنس را نقد ده تومان و نسیه برای مدّت یک ماه دوازده تومان می‏فروشم و خریدار نیز به صورت مردّد قبول کند، معامله باطل است.

مسئلۀ 2396:در معامله نسیه فروشنده حق ندارد قبل از پایان مدت تعیین شده طلب خود را از خریدار مطالبه کند، ولی اگر مشتری پیش از اتمام موعد بمیرد و از خودش مالی داشته باشد، فروشنده حق دارد طلب خود را از ورثه مطالبه کند.

مسئلۀ 2397:در معاملات نسیه فروشنده می‏تواند بعد از پایان مدّت تعیین شده طلب خود را از مشتری بخواهد و اگر مشتری نداشته باشد، باید به وی مهلت دهد.

مسئلۀ 2398:اگر به خریداری که از قیمت جنس اطلاعی ندارد، جنس را نسیه بفروشند و قیمت را به او نگویند، معامله باطل است، مگر آنکه مشتری که قیمت را نمی‏داند، فروشنده را وکیل تامّ الاختیار کرده و بگوید هر طور با دیگران معامله می‏کنی با من هم معامله کن و فروشنده مطابق دیگران به او جنس نسیه بفروشد، چون طرف معامله وکیل است و قیمت را هم می‏داند، معامله باطل نمی‏شود و اگر مشتری قیمت نقدی جنس را بداند و فروشنده با مقداری تفاوت و درصدی بالاتر، جنس را به صورت نسیه با مشتری حساب کند و او نیز قبول کند، معامله صحیح است.

مسئلۀ 2399:کسی که جنس را نسیه بفروشد، اگر پس از گذشت مثلاً نصف موعد، مقداری از طلب خود را با توافق مشتری، کم کرده و بقیه را نقد حساب کند، اشکال ندارد و معامله به صورت نقدی صحیح است.

مسئلۀ 2400:کسی که جنسی را نسیه بفروشد، جایز است آن جنس را از خریدار، دوباره بخرد چه به صورت نقد و چه نسیه، به همان مدّتی که فروخته بود- کمتر یا بیشتر- در تمام موارد فوق معامله صحیح است.

 

ج- معاملۀ سلف‏

مسئلۀ 2401:معامله سلف یا معاملات پیش فروش عبارت از معامله‏ای است که در آن فروشندگان و خریداران با هم قرار می‏گذارند، فروشنده وقت انجام معامله پول را نقداً بپردازد و جنس را که به صورت کلّی و در ذمۀ فروشنده است در وقت دیگری که معین کرده‏اند، تحویل بگیرد.