زنانی که ازدواج با آنها حرام است
الف- زنانی که محرم هستند
مسئلۀ 3160:ازدواج با زنهایی که به انسان محرم هستند، حرام است. زنان محرم عبارتند از: مادر، مادربزرگ، نوه، نتیجه و هر چه پایینتر روند؛ خواهر، دختر خواهر و دختر برادر و هر چه پایین تر روند؛ عمه، خاله، عمه و خالة پدر و مادر و پدربزرگ و مادربزرگ و هر چه بالاتر روند؛ عروس، زن پدر، مادرزن، چه آن زن مورد دخول واقع بشود یا نشود و مادر او و مادر مادر او، هرچه بالاتر روند؛ دختر و نوة دختری و پسری زنی که انسان وی را به عقد خود درآورده و با او نزدیکی کرده است و هر چه پایینتر روند به او محرم میشوند؛ چه موقع عقد وجود داشته باشند و چه بعد به دنیا بیایند. لازم به یادآوری است که محرمیت در اثر رضاع و شیر دادن هم حاصل میشود که احکام آن بعدها گفته خواهد شد.
مسئلۀ 3161:زنی را که مرد برای خود عقد کرده مادامیکه در عقد اوست، نمیتواند با دخترش ازدواج کند، مگر آنکه قبل از نزدیکی کردن، طلاقش دهد یا مدّت او را ببخشد، در این صورت میتواند با دخترش ازدواج کند.
مسئلۀ 3162:اگر کسی زنی را برای خود عقدکند- دائم یا موقّت- چه با وی نزدیکی بکند و چه نکند، مادر، مادربزرگ پدری و مادر او هرچه بالا روند، به او محرمند و ازدواج با آنان حرام ابدی است.
مسئلۀ 3163:پدر و پدربزرگ شوهر هر چه بالا روند و پسر و نوة پسری هر چه پایین بروند- موقع عقد وجود داشته باشند یا بعد به دنیا بیایند- به زن انسان محرمند.
مسئلۀ 3164:اگر زن از شوهر قبلی که فوت کرده یا از او جدا شده است، دختری داشته باشد، شوهر فعلی میتواند آنرا برای پسر خود که از زن دیگری است عقد کند، کما اینکه اگر دختری را برای پسر خود عقد کند، میتواند مادر دختر را نیز برای خود عقد کند.
ب- خواهر همسر
مسئلۀ 3165:اگر کسی زنی را برای خود- بهطور دائم یا موقت- عقد کند مادامیکه آن زن در عقد اوست نمیتواند با خواهر او ازدواج کند.
مسئلۀ 3166:اگر کسی زن خود را به ترتیبی که در کتاب طلاق خواهد آمد، طلاق رجعی دهد، در بین عدّه نمیتواند با خواهر او ازدواج کند، ولی در عدّه طلاق باین-که بعد گفته خواهد شد- ازدواج با خواهر او مانعی ندارد، اگرچه بهتر است آن هم ترک شود و همچنین در عدة زنی که با عقد موقت به همسری او درآمده است، با خواهر وی ازدواج نکند.
ج- دختر خواهر و دختر برادر همسر
مسئلۀ 3167:انسان نمیتواند بدون اجازۀ همسرش، با دختر خواهر یا دختر برادر او ازدواج کند و اگر کسی این عمل را بدون اجازۀ همسرش انجام داد و پس از عقد، همسرش راضی نشد، عقد باطل است و اگر بهطور صریح اجازه دهد صحیح است؛ اگرچه بهتر است پس از اجازۀ وی دوباره عقد را بخوانند و اگر بهطور صریح اعلام رضایت نکند، اگرچه از سکوت وی معلوم شود باطناً راضی است، احتیاط لازم آنست که خواهر زاده یا برادرزادۀ همسرش را طلاق دهد و از وی جدا شود و پس از کسب رضایت از همسرش بهطور صریح، ازدواج کند.
مسئلۀ 3168:انسان حق دارد با عمه یا خالة زن خود ازدواج کند و اجازۀ همسر شرط نیست.
د- زنی که در حال عدّه است
مسئلۀ 3169:ازدواج با زنی که در عدة دیگری است جایز نیست و اگر زن عدّهدار را برای خود عقد بکند در صورتی که هر دو میدانستهاند یا یکی از ایشان میدانسته که عدة او تمام نشده بوده و نیز میدانستهاند که عقد زن در حال عدّه حرام است- یعنی هم عالم به موضوع و هم عالم به حکم- آن زن بهطور ابد بر آن مرد حرام میشود و نمیتواند با او ازدواج کند حتّی اگر بعد از عقد با او نزدیکی نکرده باشد و اگر نزدیکی کرده باشد نیز زن بر او حرام ابدی میشود، چه زن و مرد عالم باشند و چه جاهل.
مسئلۀ 3170:اگر مرد نداند که زن در حال عده است یا اینکه نداند در حال عدّه، ازدواج با او حرام است و با او ازدواج کند و زن نیز نداند و بچّهای نیز از آنان به دنیا بیاید، حلالزاده است و شرعاً فرزند هر دو است و تمام آثار شرعی بر آن مترتّب میشود. ولی اگر زن میدانسته در حال عدّه است و نیز میدانسته عقد در حال عدّه حرام است، ولی مرد نمیدانسته و بچّه به دنیا آمده، بچّه شرعاً ملحق به پدر است و آثار شرعی فرزندی را نسبت به پدر دارد. ولی از نظر ارثی از مادر ارث نمیبرد و چون دخول شده است، در هر صورت عقد باطل است و بر هم حرام ابدی میشوند و اگر زن و مرد هر دو نسبت به اصل عدّه و حرمت عقد در حال عده جاهل باشند و بعد از اجرای عقد بدون نزدیکی کردن، متوجّه شوند، عقد باطل است ولی حرمت ابدی نمییابد.
مسئلۀ 3171:اگر با زنی که در عدّة خود اوست بخواهد ازدواج کند جایز است و در صورتی که در عدّة طلاق رجعی باشد، همان قصد رجوع کفایت میکند و عقد جدید لازم نیست.
مسئلۀ 3172:اگر زنی بگوید یائسه شدهام چون سخن او خلاف اصل است باید تفحص شود و بدون آن نمیشود ادّعای او را قبول کرد ولی اگر بگوید شوهر ندارم و یا بگوید در عدّه نیستم، حرفش قابل قبول است.
مسئلۀ 3173:زنی را که طلاق دادهاند و زنی که متعه بوده و شوهرش مدّت آنرا به وی بخشیده است یا مدّت او تمام شده، اگر پس از مدّتی ازدواج کند و بعد شک کند که هنگام عقد شوهر دوّم، از عدّة شوهر قبلی خارج شده یا نه، در صورتی که احتمال دهد در حال عقد متوجّه بوده است، به شک خود اعتنا نکند.
مسئلۀ 3174:اگر کسی با زن شوهرداری ازدواج بکند- چه بداند او شوهردار بوده و چه نداند- اگر بفهمد شوهردار بوده، واجب است از او جدا شود و ازدواج با این زن برای او حرام ابدی است، اگرچه نزدیکی نکرده باشد و اگر نزدیکی کرده باشد حرام ابدی میشود، اگرچه نداند زن شوهردار بوده است.
مسئلۀ 3175:اگر زن شوهردار زنا دهد، بر زنا کننده حرام ابدی است، ولی بر شوهر خود حرام نمیشود و باید توبه کند و چنانچه توبه نکند و به همان حال باقی بماند بهتر است شوهرش او را طلاق دهد و در صورت دخول تمام مهر و در صورت عدم دخول نصف مهر را به او بپردازد.
مسئلۀ 3176:اگر انسان با زنی ازدواج کند و پس از آن کسی بگوید آن زن شوهردار بوده و زن منکر شود، در صورتی که شرعاً ثابت نشود زن شوهردار بوده است، حرف زن قبول میشود، مگر آنکه انسان از سخن آن کس یا از هر راه دیگری اطمینان پیدا کند که زن شوهردار بوده و در این صورت احتیاط واجب آنست که مرد او را طلاق بدهد.
و- زن شوهرداری که با او زنا کرده است
مسئلۀ 3177:اگر کسی با زنی که شوهر دارد یا در عدّة طلاق رجعی است زنا کند، بنا بر احتیاط واجب آن زن بر او حرام ابدی میشود ولی اگر با زنی که در عدّة متعه یا طلاق باین است، زنا کند، حرام ابدی نمیشود و بعد از تمام شدن عده میتواند او را عقد کند اگرچه بهتر است با او ازدواج نکند.
ز- دختر خاله یا دختر عمّه در صورتی که با مادر آنها زنا کرده باشد
مسئلۀ 3178:اگر کسی قبل از آن که با دختر خاله یا دختر عمه، ازدواج کند، با مادر آنها خدای ناکرده زنا کند، دختر خاله و بنا بر احتیاط دختر عمّه، بر او حرام ابدی میشوند و به هیچ وجه نمیتواند با آنان ازدواج کند، بلکه اگر دختر خاله یا دختر عمّه را عقد کند و قبل از نزدیکی با آنها با مادرشان زنا کند، بنا بر احتیاط با طلاق جدا شود.
ح- دختر و مادر زنی که با او زنا کرده است
مسئلۀ 3179:اگر کسی با زنی که ازدواج با او حلال و جایز است، زنا کند، ازدواج با دختر و مادر او حرام است ولی اگر پس از ازدواج و نزدیکی با آن زن، با دختر یا مادرش زنا کند، آن زن بر او حرام نمیشود و روایات در این باب مختلف است و در میان هر دو دسته از روایات صحیح، موثّق و ضعیف وجود دارد، راه احتیاط آنست که مشهور گفتهاند، بنابراین اگر پس از عقد و قبل از نزدیکی، با مادر و دختر آن زن زنا کند، احتیاط لازم آنست که با طلاق از آن زن جدا شود.
ط- مادر و دختر کسی که با او لواط کرده است
مسئلۀ 3180:مادر، خواهر و دختر پسری که لواط داده، بر لواط کننده حرام است، اگرچه لواط دهنده بالغ نباشد و چون ظاهر عبارت روایات در لواط کننده رجل است و این حکم ظهور در بالغ دارد، اظهر آنست که در لواط کننده بلوغ شرط است اگرچه احتیاط اکید آنست، اگر او هم بالغ نباشد، از همدیگر با طلاق جدا شوند و اگر با یکی از آنان ازدواج کرده است، پس از اطلاع باید از او جدا شود و نیازی به طلاق ندارد ولی اگر به خاطر حفظ آبرو و حیثیت اجتماعی، به حسب ظاهر طلاق صوری بدهد، عیبی ندارد.
مسئلۀ 3181:اگر کسی اول با مادر یا خواهر یا دختر کسی ازدواج کند و با او نزدیکی کند و- خدای ناکرده- پس از آن با کسی لواط کند، آن زن بر لواط کننده حرام نمیشود ولی اگر عقد کرده باشد و پس از عقد و قبل از نزدیکی کردن، لواط کند احتیاط آنست که از آن زن با طلاق جدا شود و در فرض اول اگر زمانی زنش را طلاق داد احتیاط آنست که دوباره با آن زن ازدواج نکند.
مسئلۀ 3182:اگر یقین ندارد دخول شده و شک یا گمان دارد، احکام فوق جاری نمیشود ولی اگر وثوق و و اطمینان عقلایی داشته باشد که دخول صورت گرفته، احکام فوق جاری میشود.
ی- زنی که در حال احرام با او عقد بسته است
مسئلۀ 3183:ازدواج در حال احرام بهطور کلّی باطل است چه شخص این مسئله را بداند و چه نداند، ولی اگر مرد مُحرم بداند ازدواج در این حال باطل است و ازدواج کند، آن زن بر او حرام ابدی میشود.
مسئلۀ 3184:اگر زنی که در حال احرام است با مردی که در حال احرام نیست ازدواج کند عقد او باطل است و اگر زن میدانسته ازدواج در حال احرام حرام بوده و جایز نیست و در عین حال ازدواج کند، آن مرد برای همیشه بر او حرام میشود.
مسئلۀ 3185:اگر مردی که برای انجام مناسک حج احرام بسته و مُحرم شده است، طواف نسا را که یکی از اعمال حجّ و عمرة مفرده است بجا نیاورد، نه زنش و نه زنهای دیگر که به سبب محرم شدن بر او حرام شده بودند، حلال نمیشوند و نیز اگر زن حجّ برود و احرام ببندد و طواف نسا را انجام ندهد، شوهرش بر او حلال نمیشود و در هر صورت هر وقت طواف نسا انجام شد، بر یکدیگر حلال میشوند.
مسئلۀ 3186:زنی که شوهرش سه مرتبه او را مطلّقه کرده است، بدون محلل بر شوهر اولش حرام میشود، ولی اگر با شرایطی که در باب طلاق خواهد آمد با مرد دیگری ازدواج کند، در صورتی که شوهر دوّم او را طلاق دهد، شوهر اول میتواند او را به عقد خود درآورد.
ک- دختر نابالغ و کوچکی که با او ازدواج و نزدیکی کرده است
مسئلۀ 3187:اگر کسی دختر نابالغی را پیش از اینکه نه سالش تمام شود برای خود عقد کند، جایز نیست قبل از تمام شدن نه سال با او نزدیکی کند و اگر با او نزدیکیکرد و افضا نکرد( راه ادرار و حیض او یکی نشد) اظهر آنست که بعد از بلوغ دختر، نزدیکی با وی حرام نیست اگرچه احتیاط اکید آنست که او را طلاق دهد و هیچ وقت با او ازدواج نکند یا اگر او را طلاق نداد، هیچ گاه با او نزدیکی نکند اگر مفسدة دیگری نداشته باشد و اگر افضا کند یعنی در اثر نزدیکی قبل از نه سال، راه ادرار و حیض او یکی شود، در صورتی که قابل ترمیم نباشد، علاوه بر مهریه، بنا بر احتیاط دیه افضاء، که همان دیه انسان کامل است و نفقة او را هم تا آخر عمر آن زن باید بدهد و اگر قابل ترمیم باشد که امروز امری عادی است و با عملیات جرّاحی دختر را به همان وضعیت قبل از دخول برمیگردانند، اقوی آنست که دخول بر آن پس از بلوغ و ترمیم حرام نیست اگرچه خلاف احتیاط است ولی مهر، دیه و نفقة وی را باید بپردازد.
