حدّ دزدی
مسئلۀ 3608:اگر کسی با شرایطی که در مسئلۀ بعد گفته میشود دزدی کند و نزد حاکم شرع جامع شرایط ثابت شود، حاکم علاوه بر دستور ردّ مالی که دزدیده است، دستور میدهد ابتدا چهار انگشت دست راست او را از بیخ میبرند و انگشت شست او را باقی میگذارند و در مرتبه دوّم پای چپ او را از وسط قدم و پا میبرند و پاشنه او را نگاه میدارند و در مرتبه سوّم او را به حبس ابد محکوم میکند و اگر مخارج نداشته باشد از بیت المال مسلمین میدهند و اگر برای مرتبه چهارّم در زندان دزدی کند به اعدام محکوم میشود و در صورتی که چندین مرتبه دزدی کرده و حدّ جاری نشده باشد، فقط یک حدّ بر او جاری میشود.
شرایط اجرای حدّ دزدی
مسئلۀ 3609:شرایط اجرای حدّ دزدی به ترتیب زیر است:
1، 2، 3- دزد عاقل، بالغ و صاحب اختیار باشد و از روی اکراه دزدی نکند.
4- مال دزدیده شده باید حدّاقل یکچهارم دینار یعنی چهار نخود و نیم طلای سکهدار، برابر 864/0 گرم طلا باشد.
5-بداند آنچه که برمیدارد مال مردم است؛ بنابراین اگر اشتباهاً به گمان اینکه مال خودش است بردارد، حدّ بر او جاری نمیشود، ولی ضامن است و باید آنرا به صاحبش باز گرداند.
6- خود او در آن مالی که دزدیده، شریک و سهیم نباشد، بنابراین اگر کسی مال مشترک مانند بیت المال، غنائم جنگی یا مال مشترک بدون اجازۀ شرکا به اندازه سهم یا کمتر از آن بردارد و سرقت کند، گناه کرده، ولی حدّ سرقت بر او جاری نمیشود ولی اگر بیش از مقدار سهم خود بردارد و مقدار زائد به حدّ نصاب حد برسد و دیگر شرایط سرقت را هم داشته باشد، حدّ سرقت بر او جاری میشود.
7-مالی که دزدیده میشود در جایی محفوظ و در بسته- حرز- باشد و دزد حفاظت آنجا را از بین ببرد، مثلاً قفل را باز کند یا آنرا بشکند یا اینکه دیواری را خراب یا آنرا سوراخ کند و یا از دیوار خانه یا جایی بالا رود و بالأخره چیزی را که در نظر مردم جای امن و محفوظ دارد، خراب کرده و دزدی کند، بنابراین اگر دیگری در را باز کند و او مال را ببرد یا اینکه در اماکن عمومی که حرز نیست، مالی را بدزدد و ببرد، حدّ جاری نمیشود، اگرچه آنان را تعزیر میکنند.
8-مخفیانه مال دیگری را ببرد، بنابراین اگر ظالمی با تکیه بر زور و قدرت بهطور علنی در را باز کند و مال را ببرد یا به قهر و زور مال کسی را از دست او بگیرد یا از دست وی برباید یا در مال امانت کسی تصرّف کند و پس ندهد، دست او را نمیبرند اگرچه ضامن است و تعزیر هم دارد.
9-اضطرار و ضرورت او را ناچار به دزدی نکرده باشد، بنابراین اگر در زمان قحطی و کمبود غذا و ضرورتهای دیگر، چیز مورد نیاز را بدزدد دست او را نمیبرند.
10-سارق پدر صاحب مال نباشد، پس دست پدر را به خاطر سرقت از مال فرزندش نمیبرند، ولی دست پسر و فرزند را- اگر تمام شرایط دیگر را داشته باشد- به خاطر سرقت از مال پدر میبرند، ولی سرقت انسان از مالی که متعلّق به پدر، مادر، برادر و خواهر و کسانی است که شرعاً ورود انسان به آنجا بدون اجازه جایز است، موجب اجرای حدّ نمیشود، اگرچه سارق استحقاق تعزیر را دارد. همچنین اگر اجیر یا میهمان چیزهایی را که در اختیارشان است بدزدند، دستشان قطع نمیشود اگر چه استحقاق تعزیر را دارند.
مسئلۀ 3610:اگر کسی مثلاً قفل جایی را بشکند و وارد هم بشود ولی قبل از آنکه چیزی را ببرد بازداشت شود، حد سرقت بر وی جاری نمیشود اگرچه تعزیر میشود.
مسئلۀ 3611:زن و شوهر اگر مال یکدیگر را از حرز و محل حفظ بدزدند با شرایط دیگر سرقت، حدّ بر آنان جاری میشود و اگر از حرز نباشد، حد جاری نیست.
مسئلۀ 3612:اگر مال در جای محفوظ و دربسته متعارف نباشد، سرقت از آنجا موجب جاری شدن حدّ نمیشود اگرچه تعزیر دارد.
مسئلۀ 3613:اگر کسی از جیب دیگری چیزی را بدزدد، چنانچه از جیب لباس زیر بدزدد و سایر شرایط هم فراهم باشد، دست دزد را میبرند و اگر از جیب لباس رو بدزدد، دستش را نمیبرند ولی تعزیر میشود و در هر صورت ضامن است.
مسئلۀ 3614:اگر کسی با حیله و تزویر، جعل اسناد و امضا یا با ایجاد مستی، خماری، بیهوشی، طراری و مانند آن اموال دیگری را تصاحب کند و با تقلب، اسناد آنها را به نام خود انتقال دهد، دست او را قطع نمیکنند، ولی از طریق حاکم شرع اموال صاحبان حقیقی را از او میگیرند و به صاحبان اصلی مسترد میدارند و حاکم شرع هر طور صلاح بداند وی را کیفر میدهد و عمل او را هم به مردم اعلام میکند تا مردم او را بشناسند و وسیله عبرت دیگران گردد.
مسئلۀ 3615:اگر چیزی بدزدد به گمان اینکه کمتر از حدّ نصاب است و بعداً معلوم شود بیش و یا اندازه حدّ نصاب است، بر وی حدّ جاری نمیشود.
مسئلۀ 3616:دزدی از دو راه ثابت میشود:
1-شهادت دو مرد عادل.
2-اقرار و اعتراف خود سارق و اعتراف هم علیالأحوط باید دوبار باشد و با اختیار صورت گیرد، بنابراین اقراری که با تهدید و اجبار گرفته شود، اعتبار ندارد.
مسئلۀ 3617:در دزدی، حکم حاکم شرع باید پس از مراجعه و تقاضای صاحب مال باشد و اگر صاحب مال پیش از مراجعه به حاکم شرع مال را به دزد ببخشد یا بفروشد و یا او را مورد عفو قرار دهد، حکم حاکم شرع محل ندارد، ولی اگر پس از مراجعه به حاکم شرع و صدور حکم، بفروشد یا ببخشد، حدّ ساقط نمیشود.
مسئلۀ 3618:اگر قبل از مراجعه به حاکم شرع، دزد توبه کند و مال را به صاحبش باز گرداند، حدّ جاری نمیشود.
