دیه سقط جنین
مسئلۀ 3704:اگر کسی کاری کند که زن حامله سقط کند، علاوه بر اینکه مرتکب گناه شده، در صورتی که آن جنین آزاد و محکوم به اسلام باشد، دیه آن به شرح زیر است:
1-اگر جنین به صورت نطفه باشد، دیه آن بیست مثقال شرعی طلای سکهدار است.
2-اگر «عَلقه»- خونِ بسته- باشد دیه آن چهل مثقال شرعی طلای سکهدار است.
3- اگر «مُضغه»- یک پاره گوشت- باشد دیه آن شصت مثقال شرعی طلای سکهدار است.
4-اگر به صورت استخوان شده باشد، دیه آن هشتاد مثقال شرعی طلای سکهدار است.
5-اگر روی استخوان گوشت روییده و شکل گرفته باشد ولی هنوز روح نداشته باشد، دیه آن یکصد مثقال شرعی طلای سکهدار است.
6- اگر روح در آن دمیده شده و آن جنین پسر باشد دیه او یک هزار مثقال شرعی طلای سکهدار است و اگر جنین دختر باشد دیه او پانصد مثقال شرعی طلای سکهدار است و در این صورت کفّاره قتل هم بنا بر احتیاط واجب بر عهدۀ ساقط کننده جنین است.
مسئلۀ 3705:جنین چهل روزه، نطفه محسوب میشود، هشتاد روزه علقه، صد و بیست روزه مضغه و اگر چهار ماهه است کامل الخلقه بوده و دیه انسان کامل را دارد.
مسئلۀ 3706:دیه سقط جنین در صورت عمد و شبه عمد بر عهدۀ ساقط کننده است و اگر خطای محض باشد در این صورت اگر روح در آن دمیده شده باشد، دیه آن بر عهدۀ عاقله ساقط کننده جنین است و اگر روح در آن دمیده نشده باشد ثبوت آن بر عاقله خالی از اشکال نیست و احوط آنست که ولی دم با عاقله تراضی و تصالح کنند و در حکم خطأی محض است فعل صبی و مجنون.
مسئلۀ 3707:اگر زن باردار عمداً کاری کند که جنین او سقط شود باید دیه او را مطابق مسئلۀ 3704: به ورثۀ جنین بدهد و خود زن به دلیل اینکه قاتل است از این دیه ارث نمیبرد و اگر ورثه جنین او را عفو کنند، دیه ساقط میشود منتها در جنینی که روح در آن دمیده شده، کفّاره قتل را هم بنا بر احتیاط باید بدهد.
مسئلۀ 3708:اگر کسی زن حامله را بکشد وکشتن آن زن به کشته شدن جنین منجر شود، باید علاوه بر دیه خود زن دیه جنین را مطابق مسئلۀ 3704 بپردازد.
مسئلۀ 3709:اگر کسی نسبت به زن باردار کافر جنایتی انجام دهد و آن زن مسلمان شده و سقط جنین کند، جانی، دیه جنین مسلمان را مطابق مسئلۀ 3704 باید بپردازد و در صورتی که آن زن موقع وقوع جنایت، حربی بوده و بعد مسلمان شده و سقط کرده باشد بهتر است تصالح و تراضی کنند.
مسئلۀ 3710:اگر زنی از زنا باردار است، جایز نیست بچّهاش را سقط کند، اگرچه روح در آن دمیده نشده باشد و چنانچه روح در آن دمیده شده باشد و سقط کند باید علاوه بر کفّارۀ جمع، دیۀ آنرا هم بپردازد. اگرچه بعضی از فقهای عظام فرمودهاند قدر متیقن از آن مقدار دیه کافر ذمّی است- هشتصد درهم نقره سکهدار که در مسئلۀ 3684 بیان شد- و لیکن اقوی آنست که اگر ولد زنا در حکم مسلم باشد همان دیه مسلم را داشته باشد و مصرف آن مصرف ارثی است که وارث ندارد و باید به دست امام معصوم(ع) یا در زمان غیبت به فقیه جامع شرایط برسد.
مسئلۀ 3711:اگر زن از زنا باردار شده باشد و بر سلامت جان خود بترسد و مردد شود، در امر بین حفظ جان مادر و جان بچّهای که از زنا دایر است و مورد از موارد اهم و مهم است اظهر آنست که حفظ جان مادر اهم است و اسقاط بلامانع، مخصوصاً اگر زن توبه کرده باشد و در هر صورت دیه به ترتیب مسئلۀ 3704 باید پرداخت شود.
دیۀ جراحات
مسئلۀ 3712:اگر کسی پوست سر یا صورت مسلمانی را پاره کند باید یک شتر به مجروح بدهد. اگر به گوشت رسیده و قدری هم از آنرا ببرد، باید دو شتر به او بدهد. اگر مقدار زیادی از گوشت را پاره کند باید سه شتر به وی بدهد. اگر به پرده نازک روی استخوان برسد، باید چهار شتر به او بدهد. اگر استخوان نمایان و ظاهر شود باید پنج شتر به او بدهد و اگر استخوان بشکند، باید ده شتر بدهد. اگر بعضی از اجزای استخوان جابهجا شود، باید پانزده شتر بدهد. اگر به پرده مغز سر برسد باید سیوسه شتر بدهد و اظهر آنست که شتر در اینجا خصوصیت ندارد، بلکه مقصود از یک شتر یکصدم دیه کامل است. لذا دیهدهنده میتواند دیه را از اقسام دیگر مانند طلا، نقره یا قیمت آنها انتخاب کند، ولی بهتر است شتر را انتخاب کند.
مسئلۀ 3713:اگر کسی به صورت شخصی سیلی، لگد یا چیز دیگری بزند بهطوری که صورت او سرخ شود، باید یک مثقال و نیم شرعی طلای سکهدار که معادل 184/5 گرم طلاست، به او بدهد. اگر سبز و کبود شود سه مثقال شرعی طلای سکهدار معادل 368/10 گرم طلا و اگر سیاه شود باید شش مثقال شرعی طلای سکهدار که معادل736/20 گرم طلاست به او بدهد. اگر جای دیگر بدن کسی غیر از سر و صورت، به سبب زدن، سرخ یا کبود و یا سیاه شود باید نصف آنچه را که گفته شد به او بدهد.
