 |
با پایان گرفتن احکام رساله، با توجه به اهمیت موضوع، در این بخش ابتدا دربارۀ محرّمات الهی، گناهان صغیره و کبیره و ملاک آنها و سپس دربارۀ حقوقی که بر عهدۀ انسان است و اقسام آن بحث میشود.
بیان بعضی از گناهان و محرمات الهی (گناهان صغیره و کبیره)
انسان مسلمان معتقد به دستورات دینی و پایبند به آنهاست، طبعاً مقید است که واجبات را انجام دهد و از محرمات دوری کند. در این رساله احکام واجبات و محرمات بیان شد. راجع به نماز که از اهم واجبات الهی است، بحث شد و نیز راجع به دیگر واجبات چون روزه، زکات، جهاد و حج نیز بهطور مستوفی بحث به عمل آمد و تعدادی از محرمات نیز در خلال دیگر بحثها توضیح داده شد. در این قسمت برای استفادة بیشتر، بهطور اجمال و مختصر به بعضی محرمات الهی و گناهان که اجتناب از آنها امری لازم و واجب و ارتکاب آنها موجب سقوط و هلاکت انسان در ابعاد فردی و اجتماعی است، اشاره میشود، تا با شناخت بیشتر آنها- با انجام واجبات الهی و ترک محرمات خداوندی- موجبات قرب به حضرت حق، فراهم شود و راهی روشن برای رهایی از سقوط و مبتلا شدن به عذاب جاودانه الهی، فرا روی عاملین آشکار گردد و اهم آن گناهان به ترتیب زیر است:
1-شرک ورزیدن؛ شریک قائل شدن برای خدای متعال از گناهان کبیره است و در قرآن به کسانی که برای خدا شریک قائل شدهاند وعدة عذاب سخت داده شده است: «إِنَّهُ مَنْ یُشْرِکْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَیهِ الْجَنَّۀَ وَ مَأْوَیهُ النَّارُ» ؛
2-یأس از رحمت خداوند و الطاف الهی؛ خداوند متعال در قرآن فرموده است: «إِنَّهُ لاَ یَیْأسُ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْکَافِرُونَ» ؛
3-ایمن دانستن و مطمئن شدن از غضب و مکر الهی؛ چنانکه خداوند متعال در قرآن فرموده است: «أَفَآمِنُوا مَکْرَ اللَّهِ، فَلاَ یأْمَنُ مَکرَ اللَّهِ إِلاَّ الْقَوْمُ الْخَاسِرُونَ» ، و منظور از مکر خدا همان عقوبتها و مجازاتهایی است که برای انسان در برابر اعمالی که مرتکب میشود، از طرف خداوند جهان مقرر گردیده است؛
4-کشتن انسانهای بیگناه به ناحق و عمداً؛ خدای متعال دربارة آنان فرموده است: «وَ مَنْ یَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِداً فِیهَا وَ غَضِبَ اللَّهُ عَلَیهِ وَ لَعَنَهُ وَ أَعَدَّ لَهُ عَذَاباً عَظِیماً» ؛
5- خود کشی و انتحار؛ از امام ششم حضرت صادق(ع) نقل شده که فرمودند: «کسی که عمداً خود را بکشد، در آتش جهنم همیشگی خواهد بود»؛
6- کوچک شمردن نماز؛ در حدیثی از امام موسیکاظم(ع) آمده است که فرمودند: «پدرم موقعی که از دنیا میرفت فرمود، فرزندم به شفاعت ما نایل نمیشود کسی که نماز را کوچک شمرده و سبک به حساب آورد»؛
7- روزهخواری بدون عذر در ماه رمضان؛ امام صادق(ع) فرمودند: «کسی که یک روز از ماه رمضان را بدون عذر افطار کند روح و حقیقت ایمان از او بیرون میرود»؛
8- ترک یکی از واجبات الهی؛ حضرت صادق(ع) فرمودند: «بندهای که یکی از واجبات الهی را ترک کند و یا یکی از گناهان کبیره را مرتکب شود، خدای متعال به او با نظر رحمت نگاه نمیکند و او را پاک نمیگرداند»؛
9- زنا و رابطة نامشروع با اجانب؛ از رسول گرامی اسلام(ص) روایت شده که فرمودند: «زنا شش اثر سوء دارد، سه در دنیا و سه در آخرت، اما آن سه اثر سوء در دنیا، نورانیت انسان را میبرد، روزی را کم میکند و مرگ و فنا را نزدیک میسازد و اما آن سه اثر سوء در آخرت، موجب غضب پروردگار عالم میشود و حساب روز قیامت را سخت می کند و سبب دخول و خلود در آتش جهنّم میشود»؛
10- لواط- هم جنس بازی دو مذکر- ؛ از رسول گرامی اسلام(ص) نقل شده که فرمودند: هر گاه کسی لواط کند، عرش خداوند به لرزه در میآید و خدای متعال وی را لعنت و غضب فرموده و جهنّم را برایش مهیا میسازد و آن کسی را که با وی لواط شده، در جهنّم نگاه میدارد تا به حساب همۀ مردم رسیدگی شود آنگاه خدای عالم او را در جهنّم میاندازد و در طبقات آن معذّب خواهد بود؛
11-مساحقه (همجنسبازی دو مؤّنث)؛ از امام ششم حضرت صادق(ع) آمده است که فرمودند: «به خدا قسم مساحقه، زِنای بزرگ است»؛
12- استمناء؛ امام صادق(ع) دربارۀ این گناه فرمودهاند: «کسی که استمناء کند از جمله کسانی است که خدای جهان با آنان سخن نمیگوید و با نظر رحمت به آنان نمینگرد و پاکشان نمیگرداند و برای آنان عذابی دردناک مهیاست»؛
13-قیادت و واسطهگری- رساندن زن و مرد نامحرم به هم برای زنا یا دو مرد یا دو زن برای همجنس بازی؛ این عمل گناه بزرگی است، از رسول گرامی اسلام(ص) نقل شده که فرمودند : «هر کس برای عمل زنای مرد و زنی واسطه شود، خداوند بهشت را بر وی حرام میکند و جایش را دوزخ قرار میدهد و چه جایگاه بدی است دوزخ و همیشه مورد خشم و غضب خداست تا بمیرد»؛
14-قذف؛ یعنی نسبت زنا یا لواط دادن به زن یا مرد عفیف مسلمان، خدای عالم در قرآن کریم فرموده است: «إِنَّ الَّذِینَ یرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلاَتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَۀِ وَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِیمٌ» ؛
15- ترویج و اشاعة فحشا و منکر؛ خدای متعال در قرآن در این مورد میفرماید: «إِنَّ الَّذِینَ یُحِبُّونَ أَنْ تَشِیعَ الْفَاحِشَۀُ فِی الَّذِینَ آمَنُوا لَهُمْ عَذَابٌ أَلِیمٌ فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَۀِ» ؛
16- هتک حرمت مؤمن و ضربه وارد کردن به حیثیت او؛ از امام صادق(ع) نقل شده که فرمودند: «کسی که علیه مؤمن چیزی نقل کند و هدفش این باشد که به سبب آن خبر آن مؤمن تضعیف گشته و آبرویش برود و از چشم مردم افتاده و نزد ایشان بیاعتبار شود، خدای متعال چنین کسی را از ولایت خود خارج ساخته و به سوی ولایت شیطان رهسپار می فرماید و شیطان هم او را تحت ولایت خود نمیپذیرد»؛
17- تفتیش و تجسس در امور داخلی و شخصی دیگران؛ خدای متعال در قرآن کریم میفرماید: «وَ لاَ تَجَسَّسُوا»؛
18- گوش دادن به مکالمات شخصی افراد؛ در حدیثی از رسول گرامی اسلام(ص) نقل شده که فرمودند: کسی که به سخن و مکالمات خصوصی افراد که آنها کراهت دارند و دوست ندارند دیگران بشنوند، گوش کند، روز قیامت در گوش او سرب گداخته ریخته میشود؛
19- فاش کردن اسرار شخصی افراد و یا حکومت و نظامی که مشروع و صالح است؛
20- غیبت کردن؛
21-به غیبت گوش دادن؛
22- تهمت و افترا به دیگران بستن؛
23-سخن چینی و فتنه انگیزی کردن؛
24-سوءظنّ و بدگمانی به مؤمن؛
25- مسخره کردن و مورد استهزا قرار دادن مؤمن؛
26- سرزنش و ملامت کردن مؤمن؛
27- اذیت کردن مؤمن و آزار رساندن به او؛
28- تحقیر مؤمن و خوار شماردن او؛
29- دشنام دادن؛ از رسول گرامی اسلام(ص) نقل شده است که فرمودند: «همانا خدای متعال حرام کرده است بهشت را بر هر دشنام دهندة پست و کم شرم و بیحیایی که پروا ندارد که چه بگوید یا چه به او گفته شود»؛
30- انجام یا ترک کاری که موجب اذیت پدر و مادر یا هر دو باشد؛
