صید ماهی، ملخ و احکام آن
مسئلۀ 3848:اگر ماهی فلسدار را زنده از آب بگیرند و بیرون از آب جان دهد، هم پاک و هم حلال است، ولی اگر در آب بمیرد پاک است اما خوردنش حرام است، اگر صیاد تور ماهیگیری را در آب بیندازد و بعضی از ماهیها پس از افتادن در تور یا هنگام بیرون آوردن از تور بمیرند، بنا بر اقوی پاک و حلال است، اگرچه احتیاط اجتناب است. ماهی بدون فلس- پولک- اگرچه زنده از آب گرفته شود و بیرون از آب بمیرد خودش پاک، ولی خوردنش حرام است.
مسئلۀ 3849:اگر ماهی پولکدار از آب بیرون افتد یا موج آب آنرا بیرون اندازد و یا آب فرو رود و ماهی پولکدار در خشکی بماند، چنانچه قبل از مردن، کسی با دست یا به هر وسیلهای آنرا بگیرد و سپس جان دهد، پاک و حلال است.
مسئلۀ 3850:کسی که ماهی را میگیرد لازم نیست مسلمان باشد و لازم نیست موقع صید نام خدا را بر زبان آورد، ولی مسلمان باید بداند که آنرا زنده از آب گرفته و بیرون آب جان داده است.
مسئلۀ 3851:ماهی مردهای که معلوم نیست آنرا چگونه از آب گرفتهاند، اگر در دست مسلمان باشد حلال است و اگر در دست کافر باشد اگرچه بگوید زنده گرفتهام، حرام است مگر اینکه خودش یقین پیدا کند یا دو شاهد عادل شهادت دهند که ماهی را زنده از آب گرفته و خارج از آب مرده است. بنابراین استفاده از کنسروهایی که در کشورهای غیر مسلمان تهیه میشود در صورتی برای مسلمانان مصرف آن بدون اشکال است که اطمینان پیدا کنند که آنها را زنده گرفتهاند و در خارج آب مردهاند.
مسئلۀ 3852:خوردن ماهی زنده مانعی ندارد، اگرچه ترک آن بهتر است.
مسئلۀ 3853:اگر ماهی زنده را بریان کنند یا در بیرون آب پیش از آنکه خودش جان دهد آنرا بکشند، خوردن آن اشکال ندارد اگرچه بهتر است خورده نشود.
مسئلۀ 3854:اگر ماهی را بیرون آب به دو قسمت کنند و یک قسمت آن در حالی که زنده است درآب بیفتد، خوردن آن قسمتی که بیرون آب است مانعی ندارد، گرچه بهتر است خورده نشود.
مسئلۀ 3855:اگر ملخ را با دست یا هر وسیله دیگری زنده بگیرند، خوردن آن پس از جان دادن جایز است و لازم نیست کسی که آنرا میگیرد مسلمان باشد و لازم نیست موقع گرفتن نام خدا را بر زبان جاری سازد و اگر ملخ قبل از صید بمیرد حرام میشود و اگر ملخ مردهای در دست کافری باشد و معلوم نباشد که آنرا زنده گرفته یا مرده، حلال نیست اگرچه بگوید زنده گرفتهام، مگر آنکه انسان یقین پیدا کند یا دو شاهد عادل خبر دهند که راست میگوید که در این صورت حلال است.
مسئلۀ 3856:ملخی که بال در نیاورده و نمیتواند پرواز کند، خوردنش حرام است.
مستحبّات و مکروهات خوردن و آشامیدن
الف- مستحبّات غذا خوردن
مسئلۀ 3857:موقع غذا خوردن مستحب است چند چیز را رعایت کند:
1-قبل از شروع به خوردن دستها را بشوید و با حوله خشک نکند و پس از غذا بشوید و خشک کند.
2-در آغاز غذا بسم اللّه بگوید و اگر چند نوع غذا سر سفره وجود دارد، هنگام خوردن از هر کدام از آنها بسم اللّه بگوید.
3-میزبان قبل از همه شروع به غذا کند و پس از همه دست بکشد.
4-اگر چند نفر سر یک سفره نشستهاند، هر کس از غذایی که جلوی خود اوست غذا بخورد و به غذایی که در مقابل دیگران است دست دراز نکند.
5-با دست راست غذا بخورد.
6-اگر با دست غذا میخورد با سه انگشت یا بیشتر غذا بردارد و با دو انگشت نخورد.
7-لقمهها را کوچک بردارد و غذا را خوب بجود.
8- سر سفره زیاد نشسته و غذا خوردن را طول بدهد.
9-در اول و آخر غذا کمی نمک بخورد.
10-وقتی که دست از غذا میکشد، حمد وسپاس خدای را بجای آورد.
11-پس از غذا خلال یا مسواک کند.
12-اگر در منزل باشد، آنچه از سفره بیرون ریخته را جمع کند و با رعایت بهداشت بخورد و اگر در بیابان باشد برای پرندگان، درندگان و حیوانات رها کند.
13-پس از غذا به پشت بخوابد و پای راست را روی پای چپ بیندازد.
14-در آغاز روز و آغاز شب غذا بخورد و از غذا خوردن در میان روز و شب اجتناب کند.
15-میوه را پیش از خوردن بشوید.
16-وقتی که میخواهد آغاز به خوردن غذا کند از جوانب آن شروع کند و از وسط غذا شروع نکند.
17-در سفره سبزیجات خوردنی گذاشته شود.
ب- مکروهات غذا خوردن
مسئلۀ 3858:موقع خوردن غذا چند چیز مکروه است:
1-در حال سیری غذا خوردن.
2-پرخوری کردن؛ در خبر است که خدای متعال بیش از هر چیزی از شکم پر بدش میآید.
3-نگاه کردن به صورت دیگری در هنگام صرف غذا.
4-خوردن غذای داغ و فوت کردن به چیزی که میخورد یا میآشامد.
5-پس از گذاشتن نان در سفره انتظار چیز دیگری را کشیدن.
6-گذاشتن نان زیر چیزی مانند کاسه و بریدن آن با کارد.
7-تمیز کردن استخوان از گوشت طوری که در آن چیزی نماند.
8-جدا کردن پوست میوه در مواردی که میشود آنرا با پوست خورد.
9-دور انداختن میوه قبل از آنکه بهطور کامل خورده شود.
ج- مستحبات آشامیدن
مسئلۀ 3859:در آشامیدن آب رعایت بعضی چیزها مستحب است:
1-آب را به صورت مکیدن بیاشامد.
2-در روز ایستاده آب بخورد.
3-قبل از آشامیدن «بِسْمِ اللَّهِ» و بعد از آن «أَلْحَمْدُ لِلَّهِ» بگوید.
4-آب را با سه نفس و با میل بیاشامد.
5-پس از آشامیدن آب بر امام حسین(ع) و بر اهلبیت و یاران ایشان درود فرستد و بر قاتلان و معاندان آن امام مظلوم(ع) لعنت و نفرین کند.
د- مکروهات آشامیدن
مسئلۀ 3860:در آشامیدن آب چند چیز مکروه است:
1-زیاد آشامیدن.
2-آشامیدن آب در شب در حال ایستاده.
3-آشامیدن آب با دست چپ.
4-آشامیدن پس از غذای چرب.
5-آشامیدن از جای شکسته ظرف آب، لیوان باشد یا کوزه و یا هر ظرف دیگر و نیز آب خوردن از آن قسمت ظرف آب که دسته ظرف آنجا قرار دارد.
