صدقه‏

 

مسئلۀ 2896:صدقه به صورت کلّی به دو قسم تقسیم می‏شود:

1-صدقات واجب مانند زکات مالی، زکات فطره، کفّارات گوناگون و ردّ مظالم یعنی جبران خسارتها و تجاوزاتی که به وسیلۀ انسان به اموال مردم وارد می‏شود و چون صاحبان آنها را نمی‏شناسد، با اجازۀ حاکم شرع جامع شرایط صدقه داده می‏شود.

2- صدقه مستحب یعنی احسانات و کمکهای مالی به دیگران که در روایات رهبران الهی دربارۀ آثار و برکات آنها مطالب فراوانی وارد شده است.

مسئلۀ 2897:صدقه دهنده باید عاقل، بالغ و غیر سفیه باشد و نیز به علت ورشکستگی از تصرف در اموال خود منع نشده باشد. صدقه باید با قصد قربت و بدون عوض به شخص مورد نظر داده شود.

مسئلۀ 2898:صدقه پس‏گرفته نمی‏شود، بنابراین صدقه دهنده پس از آن‏که صدقه را به طرف تحویل داد، نمی‏تواند آن‎را به هم بزند، اگرچه از ارحام و خویشاوندان او نباشد.

مسئلۀ 2899:لازم نیست که صدقۀ مستحب فقط به دست مسلمان یا مؤمن برسد، بلکه می‎توان به غیرمسلمان فقیری که با مسلمین در جنگ نیست و از دشمنان اهل‌بیت(ع) نیز نیست، صدقه داد؛ مانند اهل کتابی که در ذمۀ مسلمانان زندگی می‏کنند.

مسئلۀ 2900:صدقه مستحب اختصاصی به کمکهای مالی ندارد، بلکه هرکار و اقدامی که غرض عقلایی داشته باشد و برای جلب رضای خداوند انجام شود، صدقه است.

مسئلۀ 2901:اگر کسی فقط می‏تواند یکی از این دو کار را انجام دهد که یا نسبت به خانواده‏اش توسعه و رفاه در حد متعارف ایجاد کند و یا صدقه مستحب انجام دهد، توسعه و ایجاد رفاه برای خانواده‏اش مقدم است.

مسئلۀ 2902:سید می‏تواند صدقه واجب و مستحب خودش را هم به سید بدهد و هم غیر سید. غیر سید صدقات مستحبی خودش را می‏تواند به سید بدهد، ظاهراً دادن کفّارات و ردّ مظالم‏ به سید ایرادی ندارد، ولی احتیاط در ترک آنست. اما صدقات واجبه مانند زکات مال و فطره را غیر سید نمی‏تواند به سید بدهد.

مسئلۀ 2903:کراهت دارد کسی که چیزی را صدقه داده، از گیرنده دوباره آن‎را بخرد یا به عنوان بخشش آن‎را بپذیرد و یا به هر عنوان دیگری آن‎را به دست آورد، ولی‏اگر همان چیز به صورت ارث به او برسد، ایراد ندارد.

مسئلۀ 2904:ردّ درخواست کسی که کمک بخواهد، مکروه است و نیز عمل کسی که نیاز ندارد و درخواست کمک می‏کند، کراهت شدید دارد.