ادامه طهارت و نجاسات (قسمت دوم)

 

احکام متفرقۀ آبها

 

مسئلۀ 109:آبهای مضاف مانند آب میوه، گلاب و یا آب گل‌آلود را گویند، به‌طوری که به آن آب نگویند، چیزهای نجس را پاک نمی‏کند و وضو و غسل نیز با آنها باطل است.

مسئلۀ 110:اگرآب مضاف نجس شود و با آب جاری یا آب کر طوری مخلوط شود که به آن مضاف نگویند، پاک می‏شود و حکم آب کر و جاری را دارد؛ ولی اگر مضاف از آب جاری و کر قطع شود و باقی‌ماندۀ آن اگر از مضاف بودن بیرون نیامده باشد، حکم مضاف را دارد و اگر بیرون آمده باشد، طوری که به آن آب بگویند و کمتر ازکر باشد، حکم آب قلیل را دارد.

مسئلۀ 111:تمامی آبهای معدنی و آبهای شور و آبهایی که به آنها کلر زده‏اند از مصادیق آب مطلق هستند و حکم آب مطلق را دارند مگر اینکه آن‎قدر نمک و کلر مخلوط شود که عرفاً به آن آب مطلق نگویند، در این صورت نه چیز نجس را پاک می‏کند و نه پاک کننده است و نه با آن وضو گرفتن و غسل کردن صحیح است.

مسئلۀ 112:آبی که قبلاً مطلق بوده اگر انسان شک کند که مضاف شده است یا نه، حکم آب مطلق را دارد و آبی که قبلاً مضاف بوده و انسان شک کند که مطلق شده است یا نه، حکم آب مضاف را دارد.

مسئلۀ 113:اگر آب مضاف از بالا روی چیز نجس بریزد، آن مقداری که به آن چیز نجس رسیده، نجس است و آن مقداری که بالاتر از آن چیز نجس قرار گرفته، پاک است. اگر آب مضاف، از فواره با فشار از پایین به بالا برود، چنانچه نجاست به بالاتر برسد، پایین نجس نمی‏شود. همچنین اگر آب مضاف با فشار به چیز نجس برخورد کند، طوری که مانع سرایت نجس به ملاقی بشود، حتّی اگر هم‌سطح باشد، نجس نمی‏شود.

مسئلۀ 114:آبی که مطلق و مضاف بودن آن معلوم نبوده و وضعیت قبلی آن نیز مشخص نیست، چیز نجس را پاک نمی‏کند و وضو و غسل نیز با آن درست نیست.

مسئلۀ 115:آبی که عین نجاست مانند خون به آن برسد و رنگ و بو مزّه‏اش را تغییر دهد، چه کر باشد و چه جاری، نجس می‏شود، ولی اگر رنگ، بو و مزّه آب به‏خاطر نجاستی که بیرون از آنست تغییر کند (مثل مرداری که در کنار آب افتاده باشد) آن آب نجس نمی‏شود.

 

احکام غُساله‏

مسئلۀ 116:به آبی که در هنگام پاک کردن چیزی از آن جدا می‏شود، غُساله گویند؛ پس اگر چیز نجس شده را بخواهند با آب قلیل بشویند و پاک کنند، غُسالۀ اول آن، چه خود به خود و چه در اثر فشار خارج بشود، نجس است و چنانچه از چیزهای نجسی است که باید دو مرتبه شسته شود، از غُسالۀ دوم آن نیز باید اجتناب کرد.

مسئلۀ 117:چیز نجس شده را اگر در آب کر یا جاری فرو ببرند، در صورتی که از چیزهای نجسی باشد که دو یا سه بار شستن آنها در آب قلیل شرط است یا با دوبار فرو بردن در آب پاک می‏شود، غُساله‏ای که برای بار دوم از آن خارج می‏شود، پاک است.

مسئلۀ 118:آبی که قبلاً پاک بوده و الان معلوم نیست که نجس شده یا نه، محکوم به پاکی و طهارت است و نیز آبی که قبلاً نجس بوده و الان معلوم نیست که پاک شده است یا نه، پاک نیست.

مسئلۀ 119:نیم‎خوردۀ سگ و خوک، هم نجس است و هم خوردن آن حرام؛ اما خوردن نیم‎خوردۀ جانداران حرام گوشتی که بدن آنها پاک است، به غیر از پرندگان و گربه، مکروه است، اما در مورد نیم‎خوردۀ پرندگان اقوی‏ عدم کراهت است و در گربه مکروه نیست. بنا بر آنچه در بعضی از روایات آمده نیم‎خوردۀ مؤمن شفاست.

 

احکام نجاسات‏

مسئلۀ 120: چیزهایی که در اسلام به‌طور مسلّم نجس شناخته شده- یا اینکه مورد بحث است و احتیاطاً نجس دانسته شده است-  و اجتناب از آنها لازم است، دوازده چیز است: 1- ادرار، 2-مدفوع، 3- منی، 4- مردار، 5- خون، 6- سگ، 7- خوک، 8- کافر، 9- شراب، 10- فُقّاع، 11- عرق حیوان نجاست‌خوار 12- عرق جنُب از حرام.

 

1 و 2- ادرار و مدفوع‏

مسئلۀ 121: ادرار و مدفوع انسان و هر حیوانی که حرام گوشت است و خون جهنده دارد-یعنی اگر سر آن‎را ببرند، از رگهایش خون با جهش خارج می‏شود-  نجس است.

مسئلۀ 122: بول و فضلۀ حیوان حرام گوشتی که خون جهنده ندارد، بنا بر اقوی‏ پاک است و اجتناب از آنها مستحب است.

مسئلۀ 123: فضلۀ حشرات کوچک مثل پشه و مگس که گوشت ندارند، پاک است.

مسئلۀ 124: فضلۀ پرندگان حرام گوشت، اظهر آنست که پاک است.

مسئلۀ 125: ادرار و مدفوع حیوان نجاست‌خوار و نیز حیوانی که انسان با آن نزدیکی کرده باشد و نیز گوسفندی که استخوان و گوشت آن از شیر خوک محکم شده باشد، نجس است و باید از آن اجتناب کرد.

مسئلۀ 126: ادرار و مدفوع حیوانات حلال گوشت، پاک است و نیز ادرار و مدفوع الاغ، قاطر و اسب نیز با وجود مکروه بودن گوشتشان، پاک است.

 

3- مَنی‏

مسئلۀ 127: منی حیواناتی که خون جهنده دارند، مطلقاً نجس است.

مسئلۀ 128: هر رطوبتی که از انسان و سایر جان‌داران که نجس العین نیستند خارج شود، به جز ادرار، مدفوع و منی آنها پاک است.

 

4- مُردار

مسئلۀ 129: مردۀ حیوانی که خون جهنده دارد، چه خودش بمیرد و چه مطابق ضوابط اسلامی ذبح نشده باشد، نجس است.

مسئلۀ 130: مردۀ ماهی، حتّی اگر در آب بمیرد، چون خون جهنده ندارد، پاک است.

مسئلۀ 131: اجزای حیوانی که مرده و نجس العین هم نیست، در صورتی که در اصل روح نداشته باشد، مانند مو، پشم و کرک، پاک است، در ضمن دندان و استخوان و هر چیز دیگر از آن نیز اگر دارای روح نباشد، پاک است.

مسئلۀ 132: اگر از بدن انسان یا حیواناتی که خون جهنده دارند، در حالی که زنده هستند، گوشت یا هر جزء دیگری که روح دارد، جدا کنند، در حکم میته و نجس است.

مسئلۀ 133: پوستهای مختصر لب و یا جاهای دیگر بدن انسان، که وقت افتادن آنها رسیده است، گرچه آنها را جدا کنند، پاک است.

مسئلۀ 134: تخم مرغی که از شکم مرغ مرده بیرون آورده شود، در صورتی که پوست روی آن، سفت شده باشد پاک است، گرچه ظاهرِ آن‎را باید آب کشید.

مسئلۀ 135: در مواردی معلوم نیست، که چیزی جزء حیوان و جان‌دار است یا نه، یا اینکه جزء جاندار بودن آن معلوم است، ولی معلوم نیست که خون آن جاندار جهنده است یا نه، در هر دو صورت آن جزء پاک است.

مسئلۀ 136: کلیه داروها، عطرها، روغنها، واکس، صابون و دیگر وسایل بهداشتی که از کشورهای خارجی وارد می‏شوند، تا هنگامی که انسان به نجاست آنها یقین پیدا نکرده است، پاک هستند.

مسئلۀ 137: گوشت، پیه و چرمهایی که در بازار مسلمانان به فروش می‏رسد، پاک است؛ ولی اگر فروشندۀ آنها مسلمان نباشد و معلوم هم نباشد که از مسلمان خریداری‏کرده یا نه، یا فروشنده مسلمان است و مشخّص است که از غیرمسلمان آن‎را خریداری کرده، اما تحقیق و بررسی نکرده که آن حیوان مطابق با موازین شرعی‏ذبح شده یا نه، در هر دو حالت نجس است.

مسئلۀ 138: پوست مردار با دباغی و غیر آن پاک نمی‏شود و غیر از بدن میت مسلمانان، بقیۀ مردارها به هیچ وجه قابل تطهیر نیستند و بدن مسلمانی که مرده است با غسل پاک می‏شود.

مسئلۀ 139: در نجاستِ مردار شرط است که روح از تمام بدن خارج شود؛ و اگر روح از بعضی از اجزاء بیرون رود و آن جزء واقعاً بمیرد، ولی از تمام بدن بیرون نرود، نجس نمی‏شود.

مسئلۀ 140: بچه‏ای که قبل از دمیدن روح سقط می‏شود و یا جوجه‏ای که در درون تخم مرغ قبل از دمیدن روح بیرون آورده شود، گرچه نجاست آنها معلوم نیست، زیرا عنوان مردار و میته صدق نمی‏کند، ولی احتیاط آنست که از آنها اجتناب شود.

 

5- خون‏

مسئلۀ 141: خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد، یعنی اگر رگ آن‎را ببرند خون با جهش خارج می‏شود، نجس است.

مسئلۀ 142: خون حیوانات و جان‌دارانی که خون جهنده ندارند مانند ماهی، پشه، مگس و مانند اینها، پاک است.

مسئلۀ 143: اگر حیوان حلال گوشتی را طبق دستور شرع مقدس اسلام ذبح کنند و خون آن به مقدار معمول از بدنش خارج شود، بقیۀ خونی که در بدنش مانده، پاک است، گرچه خوردن آن حرام است، مگر آنکه آن خون به اندازه‏ای مستهلک شود که دیگر به آن خون نگویند.

مسئلۀ 144: بعد از آن که سر حیوان بریده شده و خون به اندازه معمول و متعارف از بدنش خارج شد، اگر به علّت نفس کشیدن و یا به خاطر اینکه سر حیوان در جای بلندی قرار گرفته، مقداری از خون دوباره به بدن حیوان برگردد، آن خون نجس است.

مسئلۀ 145: بنا بر اقوی‏ خون باقی مانده در بدن حیوانات حرام گوشت و نیز خون باقی مانده در اجزای غیر مأکول حیوانات حلال گوشت مانند طحال و امثال آن پس از خارج شدن از بدن، در حد معمول و متعارف، در صورتی که طبق دستور شرع مقدس اسلام ذبح شده باشد پاک است، گر چه خوردن آن حرام است.

مسئلۀ 146: خونی که موقع دوشیدن شیر گاو و گوسفند، گاهی در شیر آنها دیده می‏شود، نجس است و شیر را هم نجس می‏کند.

مسئلۀ 147: اگر در شکم حیوانی که ذبح می‏شود بچه باشد و مرده بیرون آورده شود، از آن جهت که تذکیۀ  آن جنین با تذکیۀ مادرش انجام و محقق می‏شود، هم خودش و هم خونش پاک است.

مسئلۀ 148: موقع جوشیدن غذا، اگر ذره‏ای خون در آن بریزد، تمام غذا و ظرف آن نجس شده و با جوشانیدن و حرارت بیشتر پاک نمی‏شود.

مسئلۀ 149: خونی که از لای دندانها بیرون می‏آید، مادامی که خارج نشده جزء باطن بوده و پاک است، اما وقتی که آن خون خارج شد، در صورتی که با آب دهان مخلوط شده و مستهلک شده باشد، خوردنش اشکالی ندارد.

مسئلۀ 150: خونی که به خاطر خوردن دارو و یا تزریق آمپول، سرخی خود را از دست می‏دهد و به رنگ سفید یا زرد در می‏آید، در صورتی که معلوم باشد خون است، نجس است.

مسئلۀ 151: اگر جزء یا اجزایی از بدن انسان کوبیده شود اما معلوم نباشد که خون مرده است که در زیر پوست بدن قرار گرفته و یا گوشت است که در اثر کوبیده شدن به این حالت درآمده، پاک است.

مسئلۀ 152: خونی که در اثر کوبیده شدن در زیر پوست بدن، می‏میرد چه زیر ناخن باشد یا جاهای دیگر، اگر طوری باشد که به آن خون نگویند، پاک است، گرچه این فرض بعید است و اگر به آن خون بگویند، مادامی که زیر پوست و یا ناخن است وضو و غسل اشکال ندارد، ولی اگر سوراخ شود، در صورتی که برای انسان مشقتی نداشته باشد باید برای وضو یا غسل، خون را بیرون بیاورد و محل آن‎را آب بکشد و اگر مشقّت داشته باشد باید اطراف محل آن‎را طوری بشوید که نجاست زیادتر نشود و چیزی‏را مانند پارچه و مانند آن‎را روی محل بیندازد و آن‎را ببندد و هنگام وضو و غسل دست تَر روی آن بکشد و احتیاطاً تیمّم هم بکند و این احتیاط ترک نشود.

مسئلۀ 153: خونی که در تخم مرغ دیده می‏شود، گرچه دلیلی بر نجاست آن وجود ندارد، لیکن احتیاط آنست که از خوردن آن اجتناب شود و این احتیاط، ترک نشود و اگر خون در رگ یا زرده تخم مرغ باشدو در پرده خودش قرار گیرد و آن پرده پاره نشده باشد پس از برداشتن آن خون و پرده، زرده و رگ باقی مانده، هم پاک است و هم خوردنش حلال است.

  

6 و 7- سگ و خوک

مسئلۀ 154: سگ و خوکی که در خشکی زندگی می‏کنند، تمام اجزای آنها، حتّی رطوبت آنها نجس است، ولی سگ و خوک دریایی نجس نیستند.

مسئلۀ 155: اگر سگ و خوک با هم دیگر آمیزش کنند و بچه‏ای از آنها به وجود آید در صورتی که نوزاد سگ یا خوک باشد، نجس است؛ و در صورتی که نه خوک باشد و نه سگ، اگر اسم یکی از حیوانات پاک بر آن صدق کند و یا حیوانی باشد که شبیه نداشته باشد، در این صورت پاک است؛ احتیاط آنست که از آن نیز اجتناب شود و نیز چنین است اگر یکی از این دو با حیوانی پاک آمیزش کند.