طهارت و نجاسات(قسمت پایانی)
چگونگی نجس شدن چیزهای پاک
مسئلۀ 188: چیز نجس اگر به چیز پاک برسد و با آن برخوردکند، در صورتی که یکی یا هر دو تَر باشند و تَری آنها به یکدیگر سرایت کند، آن چیز پاک نجس میشود؛ و اگر رطوبت و تَری طوری نباشد که به دیگری سرایت کند، به صرف ملاقات، آن چیز پاک نجس نمیشود.
مسئلۀ 189: ملاک اصلی در تنجس، رطوبت مسریه است. اگر کسی شک کند که سرایت صورت گرفته یا نه، حکم به نجاست نمیشود و منشأ شک در سرایت ممکن است کمی رطوبت یا کثرت واسطه باشد، بهطوری که عرف پس از تحقق ملاقات، حکم به سرایت نجس نکند، در این صورت آن چیز پاک است.
مسئلۀ 190: زمین، خاک، پارچه، ظروف و مانند اینها که روان نیستند، اگر مرطوب باشند، هر قسمتی که نجاست به آن برسد نجس میشود مگر آنکه رطوبت آنقدر زیاد باشد که به جای دیگر آن منتقل شود یا آب آن زیاد و متصل باشد حتی اگر روان هم نباشد، در این صورت تمام جاهایی که رطوبت سرایت کرده و آن آب به آنجا رسیده، نجس است.
مسئلۀ 191: چیزهای روان مانند روغن، گلاب، شیر، دوغ و مانند اینها بهطوری که اگر مقداری از آن با ظرف برداشته شود فوراً جمع شده و جای خالی را پر میکند؛ اگر گوشهای از آن با نجس ملاقات کند تمام آن نجس میشود و احتیاط آنست که از همۀ آن اجتناب شود.
مسئلۀ 192: چیزهایی که روان نیست، مانند عسل یا روغن سفت و جامد، اگر با چیز نجس برخورد کند، تنها محل برخورد، نجس است، بنابراین اگر چیز نجس بر رویروغن جامد و امثال اینها بیفتد طوری که بشود با قاشق یا وسایل دیگر آنرا برداشت و جدا کرد، بقیۀ آن پاک است.
مسئلۀ 193: اگر جایی از بدن انسان نجس شود و همانجای نجس عرق کند، آن عرق به هر جا سرایت کند نجس میشود؛ و اگر قطره آبی روی نقطه نجس بریزد و به جای دیگر سرایت کند، هر اندازه که سرایت کرده نجس و بقیۀ جاهای بدن پاک است و صرف رطوبت باعث سرایت نمیشود.
مسئلۀ 194: اگر مگس یا هر حشرۀ دیگر، روی چیزی که نجس است بنشیند و آن چیز نجستر باشد، سپس حشرۀ مذکور روی چیزی که پاک است بنشیند، اگر انسان یقین پیدا کند که نجاست توسط آن حشره به چیز پاک رسیده و اثر گذاشته، نجس میشود، ولی اگر یقین پیدا نکند نجس نمیشود.
مسئلۀ 195: اخلاطی که از گلو یا بینی خارج میشود و غلیظ است، هر اندازه از آن که مخلوط به خون است نجس و مابقی پاک است و اگر به اطراف دهان و بینی اصابت کند، آن مقداری که انسان یقین دارد قسمت نجس اخلاط به آن رسیده، نجس است و باید آب کشیده شود و جاهای دیگر پاک است و نیز هر جایی که مشکوک به تماس با جاهای نجس اخلاط است، پاک است.
مسئلۀ 196: اگر آب بینی و دهان و یا هر چیز دیگری از داخل با خون و یا با نجاستهای دیگر ملاقات کند و پس از بیرون آمدن به هیچ کدام از آنها آلوده نشده باشد، پاک است.
مسئلۀ 197: ابزار گوناگون پزشکی که به بدن وارد میشوند و با یکی از نجاسات داخل بدن ملاقات میکنند، اگر موقع خارج شدن از بدن آلوده نباشند، پاک هستند، گرچه بنا بر احتیاط اجتناب از آنها مطلوب است.
مسئلۀ 198: لباس و فرشی که آلوده به غبار نجس میشوند در صورتی که تکان داده شوند و بهطور متعارف آن غبار نجس بیرون ریخته شود، پاک است و نیاز به شستن ندارد، اگر پس از تکاندن فرش در حد معمول و متعارف احتمال دهد که مقداری از غبار نجس باقی مانده، به این احتمال ترتیب اثر ندهد.
سایر احکام نجاسات
مسئلۀ 199: نمازگزار اگر بخواهد نماز واجب بخواند یا مستحب یا احتیاط و بنا بر احتیاط بخواهد سجدۀ سهو انجام دهد، اگر در بدن و لباس او نجاست بیش از حد مجاز شرعی وجود داشته باشد، باید آنرا برطرف کند و با بدن و لباس پاک، وظائف فوق را انجام دهد.
مسئلۀ 200: شستن و پاک کردن بدن از نجاست در حال اذان و اقامه و یا در حال خواندن ادعیهای که قبل از تکبیرۀالاحرام خوانده میشود و نیز در زمان خواندن تعقیبات نماز، لازم نیست.
مسئلۀ 201: نجس کردن قرآن به هر وجه که باشد، حرام و تطهیر آن واجب است؛ تفصیل این مسئله در احکام قرآن و مساجد خواهد آمد.
مسئلۀ 202: خوردن و آشامیدن چیزهای نجس و نیز خورانیدن آن به دیگران حتی کودک جایز نیست، ولی اگر کودک غذای خود را نجس کند و یا با دست نجس آنرا بخورد، جلوگیری از آن لازم نیست، مگر آنکه موجب ضرری شود که شارع مقدّس بر عدم تحقق آن تأکید کرده باشد.
مسئلۀ 203: اگر انسان ببیند که کسی چیز نجسی میخورد و یا با لباس نجس نماز میخواند، لازم نیست به او تذکر دهد، مگر اینکه آن شخص جاهل به اصل حکم شرع باشد و در این صورت باید به خاطر لزوم تعلیم و تبیین احکام خدا حکم شرعی را به او یادآور شود و بیاموزد.
مسئلۀ 204: اگر صاحب خانه در بین غذا خوردن میهمانان بفهمد که غذا نجس است، باید به آنها تذکر دهد، ولی اگر یکی از میهمانان متوجّه بشود لازم نیست به اطرافیان تذکر دهد، ولی چنانچه طوری با آنان معاشرت دارد که میداند به خاطر نگفتن خود او هم نجس میشود، باید بعد از غذا به آنان بگوید.
مسئلۀ 205: اگر جایی از خانه یا فرش یا هر چیز دیگر، نجس باشد و صاحب خانه ببیند که بدن یا لباس و یا جای دیگر کسانی که وارد خانۀ او شدهاند با رطوبت به جای نجس رسیده است، لازم نیست به آنان بگوید، مگر اینکه او، ایشان را دعوت کرده و چیز نجس را در اختیارشان گذاشته باشد، در این صورت از باب حرمت تسبیب، تذکر دادن واجب است؛ همچنین اگر بخواهد و یا ناچار باشد با آنان هم غذا شود و بداند به خاطر نجس بودن آنها، او هم نجس خواهد شد، در این صورت تذکر لازم است.
مسئلۀ 206: فروختن و عاریت دادن چیز نجسی که میشود آنرا آب کشید، چنانچه نجس بودن آنرا به طرف بگویند اشکال ندارد و اگر نگویند محل اشکال است.
مسئلۀ 207: اگر ظرف و یا چیز دیگری را عاریه بگیرد و نزد او نجس شود، وقتیکه میخواهد ظرف را پس بدهد و میداند صاحبش آن ظرف را در مواردی مصرف میکند که طهارت شرط است، باید به صاحبش اطلاع دهد.
مسئلۀ 208: داروهایی که پزشک در اختیار مریض قرار میدهد، اگر بداند نجس است باید به مریض اطلاع دهد.
مسئلۀ 209: در هر موردی که اطّلاع دادن لازم باشد، فرقی بین موارد شخصی و جزئی و بین موارد عمومی و اماکن عامّه مانند مسافرخانه و هتل و رستوران نیست.
